تبیین سناریوهای بازآفرینی بافت تاریخی شهر تبریز از منظر عوامل تحققپذیری نوآوری اجتماعی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
2 استاد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
3 استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.30466/grfs.2025.56174.1117چکیده
اهمیت نوآوری اجتماعی بهعنوان یک رویکرد جدید در عرصهی پژوهشهای نظری و عملی برای رویارویی موفقیتآمیز با چالشهای مختلف، آن را به خط مقدم توسعه شهری آورده است. نوآوری اجتماعی با یافتن بهترین راهها برای حل چالشهای موجود میتواند گام مؤثری در رابطه با حل مشکلات بافتهای مسئلهدار شهری بردارد. در همین راستا مهمترین هدف پژوهش حاضر ارائهی سناریوهای بازآفرینی بافت تاریخی شهر تبریز از منظر عوامل تحققپذیری نوآوری اجتماعی میباشد. این پژوهش از نظر هدف در حیطه پژوهشهای کاربردی- توسعهای و از نظر روش تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی میباشد. همچنین از مطالعات کتابخانهای– اسنادی بهمنظور تدوین ادبیات پژوهش و از مطالعات میدانی بهمنظور بررسی و ارزیابی محدوده پژوهش بهره گرفتهشده است. نتایج پژوهش به این صورت است که چهار عامل «کیفیت حکمروایی شهری»، «کیفیت اقتصاد محلی»، «کیفیت پژوهشهای شهری»، و «کیفیت روابط اجتماعی و قدرت» مهمترین عوامل تحققپذیری نوآوری اجتماعی در بازآفرینی شهری میباشند. همچنین بر اساس نتایج بهدستآمده از نرمافزار میکمک دو سناریوی «خوشبینانه و مطلوب» و «بدبینانه و بحرانی» در افق ده ساله برای بافت تاریخی شهر تبریز تدوین گردیدند. در سناریوی اول با بهرهگیری از رویکرد نوآوری اجتماعی در افق ده ساله بسیاری از مشکلات و چالشهای بافت تاریخی شهر تبریز حل شده است. رضایتمندی و کیفیت بالای زندگی از خروجیهای مهم این سناریو است. در سناریوی دوم نیز بهرهگیری دوباره از رویکردهای قدیمی و ناکارآمد بازآفرینی شهری در افق ده ساله باعث شده است که بسیاری از مشکلات و چالشهای بافت تاریخی حل نشده باقی بمانند. نارضایتی و کیفیت پایین زندگی از خروجیهای این سناریو میباشند. هر کدام از سناریوهای تدوینشده نشاندهندهی مسیرهای پیشرو برای برنامهریزی و مدیریت چالشهای مختلف بافت تاریخی شهر تبریز میباشد.