نقش آمیختگی مفهومی در ساخت معنی ضربالمثل: مطالعه موردی چند ضربالمثل عربی در حوزۀ حیوانات
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه لرستان
3 دانشیار گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.30473/il.2023.66509.1578چکیده
پژوهش حاضر به بررسی چند ضربالمثل عربی در حوزة حیوانات بر اساس نظریة آمیختگی مفهومی فوکونیه و ترنر (2020) در چهارچوب معناشناسی شناختی میپردازد. آندرسون (2013) با ارائة انگارة آمیختگی مفهومی ویژة مثلها معتقد است ضربالمثل حاصل ادغامهای مفهومی است که ابتدا معنای پایه و سپس معنای موقعیتی و کنشی مثل را میسازند. انگاره آندرسون میتواند حضور عناصر زبانی، فرهنگی-اجتماعی و موقعیتی در معنی را توجیه کند. شش ضربالمثل عربی در حوزة حیوانات انتخاب و بر اساس آندرسون (2013) توصیف و تحلیل شد. نتایج نشان میدهد که معانی تربیتی، وعظ، حکم و غیره حاصل سه نوع آمیختگی است. در ابتدا، فضای حیوان-انسان با هم تلفیق میشوند و از طریق رابطة استعاری «انسان بهمثابه حیوان»، فضای آمیخته اول حاوی معنای پایه شکل میگیرد. این معنای زبانی با تلفیق با موقعیت کاربردی، آمیختة دوم حاوی معنای موقعیتی را میسازد. در نهایت معنای کامل ضربالمثل بهصورت یک کنش در موقعیتهای کاربردی مربوطه ایجاد میشود.
