آیندهنگاری کلان روندهای حاکم بر صنعت خودرو: تحلیل تحولات فناورانه، اجتماعی و اقتصادی و تأثیرات آنها بر تحولات منطقهای آینده صنعت خودرو به روش غربالگری فازی
نویسندگان
1 استاد گروه آیندهپژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
2 دانشآموخته دکتری آیندهپژوهی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
doi
10.30466/grfs.2025.55998.1088چکیده
تحولات صنعت خودرو بهواسطه تغییرات سریع فناورانه، اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی، و تأثیرات منطقهای آنها، نیازمند بررسی دقیق کلانروندهای تأثیرگذار بر این صنعت در مناطق مختلف است؛ بنابراین، پژوهش حاضر با هدف شناسایی، اولویتبندی و تحلیل کلانروندهای اصلی تأثیرگذار بر آینده صنعت خودرو در افق دهساله و در بسترهای جغرافیایی مختلف انجام گردید. این پژوهش از نوع کاربردی با رویکرد توصیفی است که بهصورت کیفی با استفاده از روش غربالگری فازی بهعنوان یک روش تحلیلی توصیفی-پیمایشی بهمنظور تحلیل پیچیدگیها و عدمقطعیتها در فرایند تصمیمگیری مورد استفاده قرار گرفت. جامعه آماری این پژوهش 17 صاحبنظر در حوزههای صنعت خودرو و آیندهپژوهی بود که نظرات آنها بهعنوان دادههای اصلی برای تحلیل به کار گرفته شد. دادهها با استفاده از ماتریسهای فازی خوشبینانه و بدبینانه و ترکیب آنها تحلیل و در نهایت، کلانروندهای تأثیرگذار بر صنعت خودرو رتبهبندی شد. با استفاده از مطالعات کتابخانهای و اسنادی و همچنین مصاحبههای نیمهساختاریافته، شش کلان روند شناسایی شد که بر حسب پنج معیار مستخرج از اسناد و مدارک مربوطه، اولویتبندی شدند. نتایج پژوهش نشان داد که تحول در فناوریهای حملونقل با تأثیر مستقیم بر کاهش آلودگی زیستمحیطی، بهبود بهرهوری انرژی و توسعه حملونقل هوشمند، دارای بالاترین اولویت در میان کلانروندهای تأثیرگذار بر آینده صنعت خودرو است. تغییرات اجتماعی و فرهنگی به همراه پیشرفت در فناوریهای تولید و مواد در رتبه دوم قرار گرفتند، چراکه این روندها در مناطق مختلف موجب شکلگیری تقاضاهای نو برای محصولات پاک و نوآورانه میشوند. نوآوری در مدلهای کسبوکار نیز در جایگاه سوم قرار گرفت و نشاندهنده اهمیت تحول در ساختارهای خدماتی و زنجیره ارزش بهویژه در بسترهای جغرافیایی متنوع است. در نهایت، تحولات اقتصادی و تجاری و ملاحظات امنیت و ایمنی بهترتیب در رتبههای چهارم و پنجم قرار گرفتند. این یافتهها تصویری روشن از اولویتبندی کلانروندهای اثرگذار بر آینده صنعت خودرو در مقیاس منطقهای ارائه میدهند و میتوانند مبنایی برای تدوین راهبردهای متناسب با شرایط بومی توسط سیاستگذاران و تصمیمگیران صنعت خودرو باشند.
