بررسی تأثیر تسلط اجتماعی مخاطب بر کاربرد نوع و تعداد راهبردهای درخواست توسط دختران نوجوان و جوان گویشور بلوچی سرحدی

نویسندگان

1 استاد زبان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.30473/il.2023.63531.1529
چکیده

انتظار می‏رود که تسلط اجتماعی مخاطب و نیز سن آزمودنی‏ها  بر کاربرد نوع و تعداد راهبردهای درخواست توسط گویشوران هر زبانی تأثیر‏گذار باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر تسلط اجتماعی مخاطب بر کاربرد نوع و تعداد راهبردهای درخواست توسط دختران نوجوان و جوان گویشور بلوچی سرحدی بر اساس راهبردهای الگوی درک کنش‌های گفتاری میان‏فرهنگی بلام‏-کالکا، هاوس و کاسپر (1989) است. داده‌های پژوهش با استفاده از پرسش‏نامه تکمیل گفتمان و روش ایفای نقش توسط60 آزمودنی دختر جمع‏آوری شد. در این ‏راستا، همه راهبردهای درخواست به‌کار برده ‏شده بر ‏اساس الگوی پژوهش شناسایی، کدگذاری، توصیف و سپس با استفاده از آزمون خی‏دو تحلیل شدند. نتایج نشان داد رابطه‏ای معنادار بین تسلط اجتماعی مخاطب و سن آزمودنی‏ها در کاربرد نوع و تعداد راهبردها در هر دو روش تکمیل گفتمان (به جز موقعیت اجتماعی برابر با مخاطب) و روش ایفای نقش وجود ندارد. بعلاوه، پرکاربردترین نوع راهبرد‏های درخواست مربوط به «ضمیر»، «کنش تعدیلی»، «زمینه‏سازها» و «نشانگر ادب» بود. همچنین، افزایش میزان تسلط اجتماعی مخاطب نسبت به گوینده موجب به‏کارگیری راهبردهای ترکیبی بیشتر توسط آزمودنی‏ها شد. افزون‏بر‏این، راهبردهای جدیدی مانند گفتن «ماشاءالله»، «قسم‏خوردن» و «تعارف‏کردن» توسط آزمودنی‏ها استفاده گردید. بنابراین، یافته‏های پژوهش در تبیین راهبردهای جهانی و خاص میان‏فرهنگی-زبانی درخواست بر‏پایه الگوی پژوهش سهم دارد.