تحلیل ساختاری سیاستهای حملونقل پایدار شهری در راستای آینده زیستپذیری شهر تهران
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، دانشکده مهندسی، دانشگاه پردیس بینالملل کیش واحد تهران جنوب، تهران، ایران.
2 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
doi
10.30466/grfs.2025.56019.1093چکیده
برنامهریزی شهری و حملونقل مرتبط با آن تأثیر عمیقی بر پایداری و زیستپذیری یک شهر دارد و کیفیت زندگی ساکنان شهری را تحت تأثیر قرار میدهد. در این راستا پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری سیاستهای حملونقل پایدار شهری در راستای آینده زیستپذیری شهر تهران با رویکرد آیندهپژوهی تهیهشده است. روش پژوهش مبتنی بر رویکرد آیندهپژوهی است و از لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ نوع توصیفی-تحلیلی میباشد. مبنای گردآوری اطلاعات روش کتابخانهای، اسنادی و پیمایشی و بر اساس روش دلفی بوده است. جامعه آماری خبرگان متخصص در مطالعات شهری میباشند که حجم نمونه بهصورت هدفمند با روش نمونهگیری گلوله برفی 70 نفر به انتخاب شدند. در بخش تجزیهوتحلیل برای ارزیابی، زمینهسازی و رتبهبندی شاخصها از روش ماتریس اثرات متقابل (MICMAC) و از برای تدوین سناریوهای نهایی از سناریو ویزارد استفادهشده است. نتایج نشان داد که شاخصهای کاهش انتشار آلایندههای هوا، ارتقای عدالت در دسترسی به حملونقل عمومی و افزایش استفاده از حملونقل اشتراکی و پاک بیشترین تأثیر را بر سایر شاخصها دارند. در تحلیل تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم، شاخصهای کاهش انتشار آلایندهها و توسعه خدمات حملونقل دیجیتال نقش مهمی در بهبود کیفیت محیطزیست دارند. همچنین، در سناریوهای مختلف، تعامل مثبت شاخصها در سناریوی خوشبینانه و ضعف مدیریت در سناریوی بدبینانه مشهود است؛ بنابراین، نتایج بر اهمیت آیندهپژوهی در توسعه سیاستهای حملونقل پایدار تأکید میکند و میتواند به سیاستگذاران در تدوین استراتژیهای مؤثر برای ارتقاء حملونقل پایدار و زیستپذیری شهری تهران کمک کند.
