آسیب‌شناسی توانش ترجمة دانشجویان کارشناسی زبان و ادبیات عربی و تدریس ترجمة عربی‌ـ فارسی و برعکس با تکیه بر روش تحلیل خطا (ETA)

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

doi
10.22054/rctall.2019.43550.1393
چکیده

آموزش، موضوع مهمی است و روش‌های آموزشی برای تحقق اهداف ترسیم‌شده باید پیوسته به‌روزرسانی و آسیب‌شناسی شود. یکی از زمینه‌های موجود در این حیطه، آموزش ترجمه به دانشجویان رشته‌های زبان خارجی و از جمله زبان عربی است. در این زمینه، کاربست نظریات زبان‌شناسی در امر شناخت و تحلیل مشکلات آموزش زبان بسیار کارآمد می‌نماید. در مقالة پیش‌ رو، پژوهشگران درصددند با تکیه بر روش توصیفی‌ـ تحلیلی «تحلیل خطا» (ETA)، آموزش ترجمه در رشتة زبان و ادبیات عربی را تحلیل و بررسی نمایند. در این راستا، در بخش توصیف خطا از روش برگزاری آزمون و در بخش ارائة راهکار از روش میدانی (پرسشنامه‌ای) استفاده، و نتایج حاصله تحلیل شده‌است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که لازم است نسبت بین اهداف آموزشی ترسیم‌شده برای دروس ترجمه و زمان اختصاص‌یافته به این دروس، مناسب‌سازی شود. بررسی‌ها ضمن تأیید نسبت تقریباً مستقیم بین توفیق در یادگیری نحو و متون نثر و موفقیت در انواع ترجمه، از اختصاص بیشترین درصد خطا از نوع خطاهای میان‌زبانی و واژگانی در ترجمة متون ادبی از عربی به فارسی، خطاهای نحوی و لغوی میان‌زبانی در بخش ترجمة فارسی‌ـ عربی و خطاهای لغوی میان‌زبانی و مشخصاً خطای وام‌گیری، در ترجمة متون مطبوعاتی گزارش می‌دهند. در بخش راهکارها، یافته‌ها حاکی از توصیة متخصصان به تدوین برنامة جامع و راهبردی شامل منبع تدریس استاندارد در گروه‌های آموزشی، اتخاذ روش تدریس مناسب و فعالیت استاد ترجمه در زمینة ترجمه، خوانش متون مفید و مؤثر در کلاس و تمرین درون‌کلاسی، نگاهی معنامحور به موضوعات درسی، آموزش روش نگارش انواع جملة عربی، و توجه به آموزش اصطلاحات و تعابیر عربی و جمله‌نویسی بر مبنای آن‌هاست.