تحلیل جغرافیایی نقش حمل و نقل عمومی در پراکنش فضایی شیوع بیماری کووید-19 (مطالعه موردی: محله صادقیه تهران)

نویسندگان

1 گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات بهداشت، ایمنی و محیط زیست (RCHSE)، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و گردشگری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

4 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

doi
10.30466/grfs.2025.55357.1061
چکیده

پیشینه: مطالعه پراکنش فضایی اپیدمی‌ها و بررسی روند انتشار فصلی آن‌ها در ساختارهای جغرافیایی با استفاده از تحلیل‌های آماری به‌منظور کنترل جامعه در طول اپیدمی‌ها انجام می‌شود.اهداف: بیماری کووید-۱۹ (SARS-CoV-2) که از اواخر دسامبر ۲۰۱۹ شیوع پیدا کرد، تمامی مبانی و عناصر جوامع شهری و روستایی را تحت تأثیر قرار داد. به همین دلیل، مطالعات بسیاری به‌منظور کنترل این بیماری در طول این دوره انجام شد. در مطالعه حاضر، سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی به‌عنوان سیستم‌هایی که بیماری را به مناطق جدید منتقل کرده و تعداد مناطق آلوده را افزایش می‌دهند، موردبررسی قرار گرفتند.روش‌شناسی: در این مطالعه، با جمع‌آوری داده‌ها از محله صادقیه در تهران، تلاش شد تا روند پراکنش فضایی تعداد افراد مبتلا به کووید-۱۹ به‌صورت زمانی موردبررسی قرار گیرد. این تحقیق تحلیلی و توصیفی بود. محله صادقیه در تهران به‌عنوان منطقه موردمطالعه انتخاب شد.نتایج: رابطه بین پراکنش فضایی تعداد افراد مبتلا به کووید-۱۹ و سیستم حمل‌ونقل در این محله در یک روند فصلی موردبررسی قرار گرفت. به این منظور، تعداد مسافران ورودی به ایستگاه‌های متروی صادقیه، به تفکیک هر فصل در سال‌های ۲۰۲۰-۲۰۲۱ و افراد مبتلا به کووید-۱۹ در این محله به‌عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شدند.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که در فصل‌های بهار، تابستان و زمستان، میزان بروز بیماری از همان روند تعداد مسافران مترو پیروی کرده است؛ اما در فصل پاییز، افزایش ناگهانی و نوسانات سینوسی در میزان بروز مشاهده شد؛ و متغیرهای اندازه‌گیری شده از روند مشابهی پیروی نکردند.