مدل‌سازی ساختاری تأثیر شاخص‌های حمل‌و‌نقل پایدار بر زیست‌پذیری شهری شهر اهواز با رویکرد آینده‌پژوهی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.30466/grfs.2025.55774.1076
چکیده

در قرن بیست و یکم با رشد سریع شهرنشینی و افزایش جمعیت شهری، تأمین و افزایش کیفیت زندگی و زیست‌­پذیری در شهرها امری ضروری است. گسترش شهری و افزایش تراکم جمعیت در مراکز شهری چالشی را برای یافتن راه‌حل‌های حمل­‌ونقل پایدار ایجاد می‌کند. حمل‌­ونقل پایدار در چند دهه گذشته در کشورهای درحال‌توسعه که با افزایش سریع شهرنشینی مواجه شده‌­اند مطرح‌شده است، گسترش شهرها ضرورت توجه به بحث حمل‌­ونقل پایدار و تأثیرات آن بر زیست‌­پذیری شهری را اجتناب‌ناپذیر کرده است. هدف این تحقیق مدل‌­سازی ساختاری تأثیر شاخص‌­های حمل‌ونقل پایدار بر زیست‌­پذیری شهر اهواز با رویکرد آینده‌پژوهی می­‌باشد. این پژوهش که ماهیتی کاربردی دارد با روش تحلیلی‌- توصیفی و با ابزار پرسشنامه محقق ساخته، تأثیر عوامل گوناگون از جمله عوامل اقتصادی، زیست­‌محیطی، کالبدی و اجتماعی و تأثیر آن بر زیست­‌پذیری شهر اهواز را موردبررسی قرار ­داده است. حجم نمونه پژوهش، با بهره­‌گیری از نرم‌افزار SamplePower، 200 پرسش­نامه محاسبه‌شده و برای استنباط‌­های علمی مدل­‌سازی معادلات ساختاری به کار گرفته‌­شده است. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که عامل زیست‌­محیطی با بار عاملی 0.57 مؤثرترین شاخص در میان شاخص­‌های موردمطالعه حمل‌ونقل پایدار می­‌باشد و عامل اجتماعی با بار عاملی 0.34 کم‌­ترین تأثیر را در شاخص‌­های حمل­‌ونقل پایدار مؤثر بر زیست‌­پذیری در میان پاسخگویان دارد. عامل زیست‌محیطی به‌عنوان مؤثرترین شاخص، ضرورت توجه به مسائل زیست‌محیطی و توسعه زیرساخت‌های مرتبط با حمل‌ونقل پایدار را در آینده تأکید می‌کند. همچنین، کمترین تأثیر عامل اجتماعی بر زیست‌پذیری نشان‌دهنده نیاز به برنامه‌های فرهنگ‌سازی و افزایش آگاهی عمومی در این زمینه است.