فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نشانه‏معناشناسی‏ گفتمانی برآیند نشانه‏شناسی ساختگرا و نظام روایی مطالعات معنایی است. این دیدگاه جریان تولید معنا را با شرایط حسّی-ادراکی پیوند می‏زند. هدف مقاله حاضر بررسی ساختار روایی جایگاه حیوانات در داستان‏های کلیله‏ودمنه از دیدگاه نشانه‏معناشناسی گفتمانی است. مسئله اصلی پژوهش آن است که در اثر مذکور، چگونه استعلای شوشی در روایات جاری می‏گردد و تجلی می‏یابد. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است و داده‏ها شامل ده باب حکایت‏های کلیه‏ودمنه است که به شیوه اِسنادی گردآوری شده و مورد بررسی قرار گرفته‏است. اندیشه‏ی اصلی در تحلیل ساختار مورد نظر، آن است که افراد به طور گسترده به تجارب خود معنا می‏دهند و آن‏ها را در قالب داستان منتقل می‏کنند. نتایج پژوهش نشان می‏دهد که در هر روایت بسته به ماجراها و اتفاقات به‏وجود آمده، نظام‏های گفتمانی متفاوتی قابل مشاهده و تبیین است. این روایت‏ها به‏لحاظ کارکرد نشانه-معنایی به عنوان یک گفتمان معنادار در خدمت القای پیام اخلاقی به مخاطب است و راوی انتزاعی با لایه‏لایه کردن متن غالباً از کنش‏ها به شوش می‏رسد. نتایج حاکی از آن است که در غالب روایات، نظام شوشی بر نظام کنشی غلبه می‏یابد و سپس، نظام‏های گفتمانی دیگر از قبیل نظام‏های تصادف، رخداد و تطبیق را فرا می‏خواند. یافته‏ها مبین این واقعیت است که نظام شوشی به شیوه‏هایی گوناگون، گاه با مقاومت در برابر وضعیت تثبیت شده از طریق کنش‏های انتقام‏جویانه، گاه با نظام محافظه‏کاری گفتمانی و اصل تطبیق و گاه با نظام گفتمانی خطرپذیری تولید معنا کرده و بدین ترتیب، راه ورود به استعلای وجودی روایات حیوانات را در حکایت‏های کلیله‏ودمنه را فراهم نموده و معنا را تحقق بخشیده‏است.