استعاره و مجاز تصویری در کارتون‌های شهروندی با رویکرد شناختی؛ موضوع کتاب و کتاب‌خوانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دانشیار زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.30473/il.2022.61138.1487
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش استعاره‏های تصویری در انتقال پیام کارتون‏های شهروندی انجام گرفته است. برای این منظور، در قالب یک مطالعۀ موردی، تعداد هفت کارتون با موضوع «کتاب و کتاب‏خوانی» مربوط به سال 1398 به روش نمونه‏گیری هدفمند از چند وبگاه فارسی‏زبان داخلی استخراج و در چارچوب نظریۀ استعارۀ چندوجهی (فورسویل، 1996، 2008، 2009) بررسی‏شده‏اند. پرسش اصلی پژوهش این است که برای بیان مفهوم کتابخوانی (یا مطالعه) از چه استعاره‏های مفهومی و چه استعاره‏های تصویری‏ استفاده شده است و حوزه‏های مبدأ در این استعاره‏ها کدامند؟ نتایج پژوهش نشان می‏دهد که استعاره‏های «مطالعه، سفر است»، «مطالعه، زراعت است»، «مطالعه، پیدا کردن گنج است»، «مطالعه، سلامتی (یا زندگی) است»، «مطالعه، پاکسازی ذهن است»، «مطالعه، بارندگی است» و «مطالعه، روشنایی است» استعاره‏های مفهومی زیربنایی در کارتون‏های مطالعه‏شده هستند. پیام کارتون‏ها مبتنی بر نوعی استدلال قیاسی است که در آن براساس رابطۀ میان مفاهیم مبدأ استعاری، در مورد رابطۀ میان مفاهیم مقصد استدلال صورت می‏گیرد. دستاورد کاربردی پژوهش این است که کارتونیست‏ها را نسبت به اهمیت و نقش استعاره در انتقال پیام کارتون‏ها و نحوۀ عملکرد و تعامل این فرایند شناختی آگاه‏می‏سازد وبا توجه به انواع استعاره‏های تصویری، گزینه‏های مختلفی را برای صورت‏بندی پیام کارتون‏ها پیش روی آنها قرار می‏دهد.