ارزیابی پیشران‌های دل‌بستگی مکانی و اثرگذاری آن‌ها بر کیفیت زندگی شهری: آینده‌پژوهی در محدوده تاریخی شهر ارومیه

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 استادیار، گروه معماری و شهرسازی، دانشکده فنی و مهندسی، موسسه آموزش عالی آفاق، ارومیه، ایران.

doi
10.30466/grfs.2025.55821.1077
چکیده

امروزه رویکرد کیفیت زندگی شهری به دنبال طرح مفاهیم رفاه و عدالت اجتماعی و برجسته شدن جنبه‌های اجتماعی توسعه، اهمیت مضاعفی را در حوزه برنامه‌ریزی شهری کسب نموده است. در مطالعه حاضر ضمن بهره‌گیری از روش‌های اسنادی-کتابخانه‌ای و پیمایشی به سنجش و بررسی سطح کیفیت زندگی شهری با تأکید بر مؤلفه‌های دل‌بستگی مکانی در زون‌های 4 گانه بافت تاریخی شهر ارومیه اقدام گردیده است. جامعه آماری و حجم نمونه تحقیق مشتمل بر دو گروه متخصصین، اندیشمندان و مدیران حوزه علوم شهری (تعداد 60 نمونه) و شهروندان ساکن در بافت تاریخی مورد مطالعاتی (تعداد 379 نمونه با احتساب از طریق روش کوکران و با تأکید بر آخرین آمار جمعیتی محدوده) می‌باشد. روش‌های تجزیه‌وتحلیل کمی نیز بهره‌گیری از روش‌ها و آزمون‌های کولموگروف-اسمیرنوف، همبستگی اسپیرمن، آنتروپی شانون و کوکوسو می‌باشد. یافته‌های حاصل حاکی از آن است میان متغیرهای دل‌بستگی مکانی و کیفیت زندگی شهری ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. به‌علاوه مؤلفه‌های وجود فضاهای باز و همگانی و وجود نشاط و همدلی، به ترتیب بیشترین و کمترین سطح اهمیت را در میان سایر مؤلفه‌ها به خود اختصاص داده‌اند. طبق روش کوکوسو در رتبه‌بندی گزینه‌ها نیز، زون‌های 3، 4، 1 و 2 به ترتیب در مناسب‌ترین و مطلوب‌ترین شرایط و وضعیت در امر کیفیت زندگی شهری واقع شده‌اند.