نقش کسری بودجه عملیاتی و سرمایه‌ای در رابطه میان اندازه دولت و اقتصاد زیرزمینی در ایران: کاربردی از رهیافت NARDL

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصادسنجی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری اقتصادسنجی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22034/pbr.2025.539033.1564
چکیده

در این پژوهش به بررسی و آزمون نقش کسری بودجه عملیاتی و سرمایه‌ای دولت در اثرگذاری نامتقارن اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی پرداخته شده است. بدین منظور ابتدا اندازه نسبی اقتصاد زیرزمینی با استفاده از روش میمیک محاسبه شد که حاکی از میانگین 18/3 درصدی در اقتصاد ایران است. سپس در قالب دو الگو و با استفاده از رهیافت خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی، اثر کسری بودجه عملیاتی و سرمایه‌ای بر رابطه میان اندازه دولت و اقتصاد زیرزمینی در دوره زمانی 1359تا 1400مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. نتایج برآوردها در بلندمدت نشان داد که نخست، افزایش میزان کسری بودجه سرمایه‌ای دولت هم اثرگذاری منفی افزایش‌ها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی و هم اثرگذاری مثبت کاهش‌ها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی را تشدید می‌کند. دوم، کسری بودجه عملیاتی رفتار دوگانه‌ای‌ دارد، بدین توضیح که افزایش مقدار کسری بودجه عملیاتی از مقادیر 4/12 درصد به‌هنگام افزایش‌ها در اندازه دولت و 5/47 درصد به‌هنگام کاهش‌ها در اندازه دولت؛ اثرگذاری منفی افزایش‌ها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی را نامطلوب و اثرگذاری مثبت کاهش ها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی را مطلوب می‌نماید. یافته‌های دیگر اینکه باز بودن تجارت و بیکاری به عنوان متغیرهای کنترلی پژوهش حاضر به‌نحو مثبت بر اقتصاد زیرزمینی اثرگذارند.