پژوهش رده‌شناسانۀ مقولۀ حالت در چهار گونۀ زبان ترکی (آذری، خلجی، آناتولیایی و ازبکی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌‌شناسی همگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران جنوب، تهران، ایران

2 استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکز، تهران، ایران

3 دانشیار زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران

doi
10.30473/il.2022.60170.1472
چکیده

این مقاله مختص رده‌شناسی مقولۀ حالت در چهار گونه از زبان ترکی، یعنی ترکی آذری، خلجی، ترکی آناتولیایی (استانبولی) و ازبکی است. حالت‌نمایی یکی از روش‌های کاربردی برای نشان‌دادن ارتباط نحوی میان عناصر جمله است. به طوری که رابطۀ نحوی میان گروه اسمی و فعل را نشان‌‌ می‌دهد . رویکرد نظری اصلی این تحقیق نظام حالت‌‌‌نمایی براساس رویکرد کامری (1989) است که پنج ردۀ زبانی را از لحاظحالت‌نمایی معرفی کرده‌است . داده‌های منتخب این پژوهش از متون ادبی و داستانی است و جملات گردآوری‌‌‌شده از این متون استخراج شده‌اند. بر اساس داده‌ها در زبان ترکی و گونه‌های آن شش حالت وجود دارد که حالت‌های فاعلی، مفعولی مستقیم، مفعولی غیر مستقیم، اضافی، ازی و دری هستند. تظاهر حالت با استفاده از تکواژهای وابستۀ حالت‌نما به‌صورت پسوند است. در این مقاله همچنین به مبحث گذرایی در حالت‌نمایی پرداخته شده‌است . از آنجا که این چهار گونه از چند شاخۀ زبان ترکی هستند، شباهت‌ها و تفاوت‌‌‌هایی دارند که بررسی رده‌‌‌‌‌شناسانۀ آن در این مقاله انجام شده‌‌است.