مفهومسازی احترام میان والدین و فرزندان: بررسی زبان اجتماع در شاهنامه فردوسی
نویسندگان
1 استادیار زبانشناسی، پژوهشکدة تحقیق و توسعة علوم انسانی «سمت»، تهران، ایران
2 استادیار زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران
3 دانشجوی دکتری زبانشناسی همگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 دانشیار زبانشناسی، پژوهشکدة تحقیق و توسعة علوم انسانی «سمت»، تهران، ایران
doi
10.30473/il.2022.59308.1462چکیده
شاهنامه، بزرگترین اثر ادبی ایران باستان و بازتابدهندهی فرهنگ کهن ایرانیان است که علاوه بر زیبایی و ظرافت ادبی، درسنامهای عمیق در روابط اجتماعی افراد و گروههای انسانی است که درک مفاهیم ارزشی و فرهنگی در ضمن حماسهها و اساطیر آموزش داده میشود. هدف تحقیق بررسی مفهومسازی ارزش فرهنگی احترام در روابط والدین- فرزندان و فرزندان – والدین در تمامی داستانها است که در هر گروه به چه صورت مفهومسازی شدهاند و نمادهای این مفاهیم در زبان چه هستند. این پژوهش با رویکرد زبانشناسی فرهنگی به موضوع پرداخته است. چارچوب نظری رویکرد شامل طرح-وارهها، مقولهها و استعارههای فرهنگی است که ابزار تحلیل کاربرد زبانشناسی فرهنگی هستند. طرحواره فرهنگی کاربردی بهعنوان زیرشاخهای از طرحوارههای فرهنگی مبنای مطالعه دادههای جمعآوریشده قرارگرفته و به روش توصیفی - تحلیلی به بررسی آنها پرداختهاست. مطالعه نشان میدهد که ارزش فرهنگی و اجتماعی احترام به صورت کنش کلامی مانند "آفرین کردن" و یا کنش غیرکلامی مانند "نواختن" و "خاک بوسیدن" مفهومسازی شدهاند که مفاهیمی مانند "نواختن" و "چشم بوسیدن" از جانب والدین و "خاک بوسیدن" و "بر زمین سرنهادن" از جانب فرزندان در روابط اجتماعی به کار میرفته است که نشان از حالت تواضع و فروتنی از سمت فرزندان و حالت حمایت از سمت والدین میباشد.
