فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از چارچوب تفکر سیستمی و رویکرد پویایی سیستم کیفی به شناسایی و تحلیل پویایی‌های علّی و ساختارهای زمینه‌ساز بروز موانع استقرار بودجه‌ریزی عملیاتی در شهرداری تبریز پرداخته است. در گام نخست، ساختارها و فرآیندهای موجود در الگوی مفهومی موانع استقرار بودجه‌ریزی عملیاتی شناسایی و نقاط اهرمی پیشنهاد شد. کهن‌الگوهای شناسایی‌شده در این مطالعه شامل ۸ کهن‌الگوی انطباق برنامه و بودجه، هماهنگی نهادهای محلی، ظرفیت سازگاری، محدودیت منابع، وابستگی به دولت، رانت، درآمدهای ناپایدار و تحمیل بار اضافی است که در قالب ۴ نوع کهن‌الگو شامل تنزل اهداف، محدودیت رشد، جابه‌جایی مرز مشکل و راه‌حل‌هایی که شکست می‌خورند طبقه‌بندی شدند. در ادامه، با اتکا به چارچوب سطوح مداخله میدوز، نقاط اهرمی نظیر کنترل و نظارت مؤثر، تمرکززدایی، تهیه گزارش عملکرد دوره‌ای، تقویت ارتباط بین بودجه و اقتصاد شهر و مدیریت جامع شهری تحلیل و اولویت‌بندی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که غلبه بر موانع بودجه‌ریزی عملیاتی صرفاً از طریق شناسایی موانع ممکن نیست، بلکه نیازمند اصلاح ساختارهای بنیادین، تغییر الگوهای ذهنی مدیران و اتخاذ مداخلات عمیق و پایدار است. نتایج این پژوهش از منظر سیاست‌گذاری حاکی از آن است که شهرداری‌ها برای استقرار موفق بودجه‌ریزی عملیاتی باید ضمن حرکت به سوی استقلال مالی و تنوع‌بخشی به منابع پایدار، به تقویت ظرفیت نهادی، شفافیت و پاسخگویی بپردازند. این یافته‌ها فراتر از مورد تبریز، برای سایر کلان‌شهرها و حتی شهرداری‌های متوسط کشور نیز قابل تعمیم بوده و می‌تواند مبنای اصلاحات سیاستی و نهادی در نظام مدیریت مالی شهری ایران قرار گیرد.