تحلیل نظری رفتار سرمایه‌گذار در مواجهه با مالیات بر عایدی سرمایه: تأکید بر نقش انتظارات

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد توسعه اقتصادی و برنامه ریزی، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت

2 دانشیار، دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت

doi
10.22034/pbr.2025.536280.1557
چکیده

مالیات بر عایدی سرمایه یکی از ابزارهای کلیدی سیاست مالی است که می‌تواند رفتار زمانی سرمایه‌گذاران را در خصوص تحقق سود تحت تأثیر قرار دهد. با توجه به بی‌ثباتی نهادی و نوسانات مقررات مالیاتی در بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه، از جمله ایران، واکنش سرمایه‌گذار نسبت به نرخ‌های مالیاتی لزوماً تابعی از نرخ اسمی نیست. هدف این پژوهش تحلیل تصمیم‌گیری سرمایه‌گذار در مواجهه با تغییرات نرخ مالیات بر عایدی سرمایه بود. این مطالعه با استفاده از یک مدل نظری مبتنی بر معادلات تعادلی بین‌دوره‌ای و ساختار زمانی بازده دارایی، رفتار تحقق سود سرمایه‌ای را به‌صورت تابعی از نرخ مالیات و انتظارات آتی تحلیل کرد. در این مدل، سرمایه‌گذار با افق زمانی محدود، در یک فضای قطعی با بازده مشخص، زمان تحقق بهینه را بر اساس مطلوبیت نهایی پس از مالیات تعیین می‌کند. روش تحلیل داده‌ها بر پایه تحلیل تابعی، مشتقات مرتبه اول و دوم و بررسی تغییرات حاشیه‌ای در طول دوره نگهداری دارایی شکل گرفت. یافته‌ها نشان داد که نرخ مالیات به‌تنهایی نمی‌تواند انگیزه‌های تعویق یا تعجیل در تحقق سود را توضیح دهد و متغیرهای انتظاری در این میان نقش اساسی ایفا می‌کنند. نتیجه‌گیری شد که اثربخشی سیاست مالیات بر عایدی سرمایه در گرو طراحی قواعدی پایدار و قابل پیش‌بینی است که بتوانند انتظارات سرمایه‌گذار را به‌درستی هدایت کنند.