تبیین چالش های خلق زیست بوم نواورانه و راهکارهای توسعه آن در منطقه ساحلی مکران
نویسندگان
1 استادیار، عضو هیئت علمی مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری
2 مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری
doi
10.22034/pbr.2025.537201.1561چکیده
منطقه ساحلی مکران بهرغم برخورداری از ظرفیتهای ژئوپلیتیکی، اقتصادی و زیستمحیطی کمنظیر، همچنان با چالشهای ساختاری در مسیر توسعه نوآورانه مواجه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین چالشهای خلق زیستبوم نوآورانه و ارائه راهکارهای توسعه آن در منطقه مکران در افق ۱۴۳۰، با بهرهگیری از رویکرد تحقیق آمیخته (تحلیل مضمون کیفی و تحلیل کمی پرسشنامهای) انجام شده است. نتایج نشان میدهد که زیستبوم نوآوری در مکران با چالشهایی چندسطحی شامل ضعف زیرساختهای فناورانه، ناهماهنگی نهادی، مهاجرت نخبگان، کمبود حمایت مالی بومی، و ضعف فرهنگ نوآوری مواجه است. همچنین، تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که این چالشها در سه خوشه زیرساختی، نهادی و اجتماعی–فرهنگی قابل طبقهبندیاند که ٪۷۴.۲ واریانس کل را تبیین میکنند. با این حال، ظرفیتهای بومی منطقه در حوزههایی همچون اقتصاد آبی، لجستیک هوشمند، انرژیهای تجدیدپذیر و گردشگری دیجیتال فرصتهایی مهم برای توسعه خوشههای نوآورانه فراهم آورده است. بر این اساس، راهکارهایی همچون ایجاد شورای هماهنگکننده نوآوری منطقهای، تأسیس پارک علم و فناوری دریامحور، توسعه خوشههای نوآورانه، و تمرکززدایی سیاستهای نوآوری، به عنوان محورهای کلیدی مدل بومی پیشنهادی استخراج شدهاند. پژوهش حاضر ضمن ارائه تحلیلی مکانمبنا از چالشها و ظرفیتهای نوآوری در مکران، الگویی راهبردی برای برنامهریزان، سیاستگذاران و سرمایهگذاران ارائه میدهد و میتواند مبنایی برای سیاستگذاری فضایی نوآورانه در سایر مناطق پیرامونی کشور نیز باشد.
