تبیین و تأثیر فقر بر مورفولوژی شهری (موردمطالعه: کلان‌شهر اهواز)

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول، دزفول، ایران.

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.30466/grfs.2024.121464
چکیده

مسئله فقر، نه‌تنها یکی از مهم‌ترین مسائل جهان، بلکه یکی از مهم‌ترین مسائل و مشکلات داخلی کلیه جوامع، چه ثروتمند و چه فقیر می‌باشد. در چنین شرایطی جهت‌یابی توسعه کالبدی شهر (شکل و ریخت آن) به‌نوعی متأثر از پدیده فقر شهری می‌باشد. در این میان داشتن مطالعه‌ای جامع در خصوص اثرات فقر بر مورفولوژی شهری لازم و ضروری به نظر می‌رسد. به همین منظور پژوهش حاضر با هدف بررسی و سنجش تأثیرگذاری فقر بر مورفولوژی شهری در کلان‌شهر اهواز تدوین‌شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی - نظری و به لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. در پژوهش حاضر، با توجّه به ماهیت فرضیه‌ها و نوع متغیرها از روش‌های موجود در آمار توصیفی نظیر جداول توزیع فراوانی مطلق، میانگین جهت بررسی و مقایسه اطلاعات جمع‌آوری‌شده از طریق پرسشنامه و در بخش آمار استنباطی نیز از روش معادلات ساختاری (SEM) استفاده‌شده است که در نهایت برای تجزیه‌وتحلیل و به‌کارگیری این آزمون‌ها از نرم‌افزار SPSS و EQS استفاده شد. یافته­های حاصل از این مطالعه نشان می­دهد که بیشترین تأثیرگذاری و معناداری در مورد شاخص­های تحقیق مربوط به ابعاد مشکلات حقوقی – قانونی با میانگین (3.74)، انزوای جغرافیایی و تعدد نهادهای دخیل و تصمیم گیر با میانگین (3.62) هر کدام به ترتیب بیشترین تأثیرگذاری را بر مغیر موردمطالعه در تحقیق داشته است و در مراحل بعدی فعالیت‌های اقتصادی با (3.04) و اشتغال با (3.07)، کمترین تأثیرگذاری را بر متغیر موردمطالعه دارا بوده است. نتایج حاصل از معادلات ساختاری نشانگر این است که بین مؤلفه‌های فقر شهری با مؤلفه‌های ساختار کالبدی- فضایی مورفولوژی شهری رابطه معناداری وجود دارد؛ بنابراین جهت انجام اقدامات لازم نیازمند توجه جدی و برنامه سریع و منطقی مدیران و برنامه ریزان شهری و منطقه­ای است.