آیندهپژوهی بازآفرینی بافتهای فرسوده شهری با استفاده از مدلهای ترکیبی از دیدگاه کارشناسان (مطالعه موردی: شهر سقز)
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم پایه، پردیس شهید رجایی، دانشگاه فرهنگیان، ارومیه، ایران.
2 دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.30466/grfs.2024.54918.1023چکیده
بافتهای فرسوده شهری پهنههای از شهر هستند که در قیاس با سایر بافتها از توسعه بازمانده و شاهد متروکه شدن واحدهای مسکونی، از میان رفتن فعالیتها، فرسودگی کالبدی، منزلت اجتماعی و کاهش سرزندگی و زوال اقتصادی شدهاند. در همین راستا تحقیق حاضر با هدف بازآفرینی بافتهای فرسوده سعی داشته است در ابتدا با بررسی وضعیت آسیبهای حاصل از فرسودگی و سطحبندی آنها تحلیلی از وضعیت موجود شهر سقز داشته باشد تا متناسب با آن الگوی ذهنی کارشناسان جهت بازآفرینی مشخص و پیشنهادهای عملی تعیین گردند. در همین ارتباط روش پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی بوده است که جهت بررسی و شناسایی آسیبهای ناشی از بافتهای فرسوده و سطحبندی آنها از مدل JHA و برای تحلیل ذهنیت کارشناسان جهت استخراج بهترین الگوی ذهنی بازآفرینی از تحلیل عاملی کیو استفادهشده و در نهایت برای بیان شیوه پیادهسازی الگوی موردنظر، از تحلیل شبکه در محیط GIS بهره برده شده است. لازم به توضیح است که نمونه تحقیق حاضر 15 نفر بوده که به روش هدفمند انتخابشدهاند. یافتههای تحقیق نشان داده است که از 16 خطر بالقوه بافتهای فرسوده در سطح شهر سقز 50 درصد از آنها در سطح غیرقابلقبول بودهاند، که لزوم بازآفرینی را نشان میدهند. در همین ارتباط، نتایج حاصل از تحلیل ذهنیت کارشناسان نمودار سه الگوی ذهنی (اول؛ تجاریسازی، دوم؛ مدیریت یکپارچه و واحد شهری، سوم؛ نظارت و کنترل بر ساختوساز) برای بازآفرینی بوده، که الگوی اول مهمترین آنها ارزیابیشده است. در همین راستا برای پیادهسازی الگوی تجاریسازی بافتهای فرسوده سقز، با شناسایی 7 نقطه مستعد در نواحی فرسوده و چهار مرکز رقیب، مرکز 5 با ارتباط با 149 نقطه جمعیتی و تحت پوشش قرار دادن 3504 نفر در فاصله 10 دقیقه بهترین موقعیت را داشته است.