تازههای فصل: برندگان نوبل اقتصاد در سال 2025؛ شارحان رشد اقتصادی پایدار از رهگذر پیشرفت فناورانه
نویسندگان
1 دبیرخانه فصلنامه پژوهشهای برنامه و توسعه
doi
10.22034/pbr.2025.561712.1605چکیده
جایزه علوم اقتصادی بانک مرکزی سوئد به یاد آلفرد نوبل در سال ۲۰۲۵، به پاس تبیین سازوکار رشد اقتصادی بر پایه نوآوری به سه اقتصاددان برجسته اهدا شد. جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ به پژوهشهایی اختصاص یافت که رشد پایدار اقتصادی را بر پایه نوآوری فناورانه توضیح میدهند. نیمی از جایزه به جوئل موکیر(استاد دانشگاه نورثوسترن)، تاریخنگار اقتصاد، تعلق گرفت؛ بهدلیل تبیین سازوکارهایی که در آن دستاوردهای علمی و کاربردهای عملی یکدیگر را تقویت کرده و چرخهای خودزاینده از رشد ایجاد میکنند. او همچنین بر اهمیت جامعهای باز و پذیرای ایدههای نو تأکید دارد، زیرا نوآوری مستلزم تغییر و چالش با منافع تثبیتشده است. نیم دیگر جایزه به فیلیپ آگیون(انستیتو عالی بازرگانی اروپا) و پیتر هاویت(دانشگاه براون) اعطا شد که در مقالهای مشترک در سال ۱۹۹۲ مدلی ریاضی از «رشد از طریق تخریب خلاق» ارائه کردند؛ فرایندی که در آن نوآوری، شرکتهای پیشرو دیروز را کنار میزند و جای خود را به فناوریها و محصولات جدیدتر میدهد. این چرخهی خلاق و در عین حال ویرانگر، در طول یکیدو قرن گذشته بنیان جوامع و ساختار اقتصادی را به طور شگرفی دگرگون کرده است. در این نوشتار به توضیح نظریات و یافتههای علمی منتج به رشد اقتصادی پایدار این سه برنده نوبل اقتصاد خواهیم پرداخت.