بازخوانی مضامین توسعه در قانون اساسی و سیاست‌های کلی نظام: مطالعه‌ای داده بنیاد(رویکرد اشتراوس و کوربین)

نویسندگان

1 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران

3 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/pbr.2025.513474.1514
چکیده

این پژوهش به مسئله پراکندگی و فقدان صورتبندی منسجم مفهوم «توسعه» در نظام حقوقی ایران می‌پردازد. هدف اصلی، استخراج و نظام‌مندسازی مضامین کلیدی و دیدگاه نظری حاکم بر توسعه با تمرکز بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و سیاست‌های کلی نظام است. ‏پژوهش حاضر از رویکرد کیفی و روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد بهره برده است. به طور مشخص، از الگوی ساختارمند کدگذاری اشتراوس و کوربین برای تحلیل محتوای اسناد مذکور استفاده شد. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی گردآوری و طی مراحل سه‌گانه کدگذاری، مفاهیم، مقوله‌ها و روابط بین آن‌ها شناسایی و در قالب الگوی پارادایمی (شامل پدیده محوری، شرایط علّی، راهبردها، شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر، و پیامدها) سازمان‌دهی شدند. یافته‌های تحلیل نشان داد که «رشد انسان» به عنوان پدیده محوری توسعه در قانون اساسی و سیاست‌های کلی نظام قابل شناسایی است. این مفهوم ریشه در «کرامت و ارزش والای انسان» به عنوان شرایط علّی دارد. راهبردهای کلیدی برای تحقق این رشد شامل برنامه‌ریزی اقتصادی دولت، تأمین نیازهای اساسی انسان (آموزش، بهداشت، کار، مسکن)، توزیع عادلانه و غیرتبعیض‌آمیز امکانات با توجه به استعدادها، و اداره امور کشور با اتکاء به آرای عمومی و مشارکت مردمی است. این پژوهش چارچوبی منسجم از دیدگاه نظام حقوقی ایران به توسعه ارائه می‌دهد.