بهره‌‌گیری از تکنیک ارزیابی مرکب ضرب جمع وزنی فازی در تعیین اولویت روش‌‌های استخراج زیرزمینی

نویسندگان

1 گروه مهندسی استخراج معدن، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران

2 گروه مهندسی استخراج معدن، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران

3 دانشکده معدن و علوم زمین، دانشگاه نظربایف، آستانا، قزاقستان

doi
10.22060/ceej.2024.22828.8056
چکیده

نیاز به استفاده از مواد معدنی طی سال‌‌های اخیر، موجب توسعه حجم عملیات‌‌ معدنی و در نتیجه افزایش عمق استخراج معادن شده است. با افزایش عمق معادن، تعداد متغیرها و پارامترهای ژئومکانیکی دارای عدم قطعیت نیز افزایش می‌‌یابد. از این‌‌رو فعالیت‌‌های معدنکاری زیرزمینی می‌‌توانند با ریسک‌‌های دارای پیامدهای فاجعه‌‌بار همراه باشند. انتخاب یک روش استخراج زیرزمینی مناسب و ایمن، مطالعه و رده‌‌بندی این روش‌‌ها از دیدگاه ارزیابی ریسک همراه با طراحی معدن و قبل از شروع معدنکاری، می‌‌تواند کاهش ریسک‌‌های جانی و مالی را در پی داشته و در پیشگیری از حوادث موثر باشد. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش با استفاده از تکنیک ارزیابی مرکب ضرب‑جمع وزنی فازی اقدام به رده‌‌بندی و تعیین میزان اهمیت برخی از مهم‌‌ترین روش‌‌های استخراج زیرزمینی از دیدگاه ارزیابی ریسک و با در نظر گرفتن عدم قطعیت و ریسک پارامترهای ژئومکانیکی تاثیرگذار شد. از آنجایی که روش نوین ارزیابی مرکب ضرب‑جمع وزنی فازی تا به حال در حوزه مطالعات معدنی استفاده نشده است، بنابراین کاربرد آن را می‌‌توان یکی دیگر از نوآوری‌‌های پژوهش حاضر برشمرد. انجام تحقیق، با طراحی پرسشنامه و نظرسنجی از کارشناسان آغاز شد. سپس روش ارزیابی مرکب ضرب‑جمع وزنی فازی پیاده‌‌سازی و اجرا شد. در نهایت با انجام محاسبات مربوطه، میزان پارامتر  و ارزش نهایی روش‌‌های استخراج زیرزمینی تعیین و گزینه‌‌های استخراج رتبه‌‌بندی شدند. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌‌دهند که روش‌‌های اتاق و پایه، استخراج از طبقات فرعی، کندن و پرکردن و تخریب در طبقات فرعی به ترتیب دارای بیشترین میزان وزن می‌‌باشند. به این ترتیب روش‌‌ اتاق و پایه در مقایسه با سایر روش‌‌های مورد مطالعه از بیشترین پتانسیل و روش تخریب در طبقات فرعی نیز از کمترین پتانسیل در ایجاد ریسک و ناپایداری برخوردار هستند.