نحوه اثرگذاری تحریمها بر رشد اقتصادی ایران با رویکرد الگوهای خود رگرسیون برداری تعمیمیافته پارامتر متغیر زمان
نویسندگان
1 دانشجو دکتری، دپارتمان اقتصاد، گرایش اقتصاد بینالملل، دانشگاه مفید، قم، ایران
2 دانشیار، گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
3 دانش آموخته دکتری
4 دانشجو دکتری، گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22034/pbr.2025.499050.1493چکیده
در سالهای پس از انقلاب اسلامی، اقتصاد ایران تحت تأثیر تحریمهای بینالمللی با شدت و ضعفهای مختلف قرار گرفته است. در سالهای اخیر، دامنه و شدت این تحریمها افزایش یافته و پیامدهای عمیقی بر شاخصهای اقتصادی از جمله تولید ناخالص داخلی داشته است. هدف این مطالعه، بررسی اثرگذاری تحریمها بر رشد اقتصادی ایران در بازه زمانی 1360 _ 1400 با استفاده از شاخص تولید ناخالص داخلی و مدل خود رگرسیون برداری تعمیمیافته (FAVAR) ترکیب شده با مدل پارامترهای متغیر در زمان (TVP) است. حجم نقدینگی، درآمدهای مالیاتی، مخارج جاری دولت، نرخ ارز، نابرابری درآمد، سرمایه انسانی، درآمدهای نفتی و تحریمها بهعنوان متغیرهای توضیحی مدل در نظر گرفته شدهاند. نتایج مدل برآوردی نشاندهنده رفتار غیرخطی متغیرها در تأثیرگذاری بر رشد اقتصادی است. شوکهای مثبت در درآمدهای مالیاتی و مخارج جاری دولت تأثیر مثبت بر رشد اقتصادی داشتهاند، در حالی که شوکهای مثبت در شاخص تحریمها، نقدینگی، نرخ ارز، نابرابری درآمد، سرمایه انسانی و درآمدهای نفتی تأثیر منفی بر تولید ناخالص داخلی نشان دادهاند. بنابراین یافتهها نشان میدهند تشدید تحریمها موجب تضعیف رشد اقتصادی شده است. این نتایج بر لزوم سیاستهای پایدار برای کاهش وابستگی اقتصاد کشور به عوامل آسیبپذیر خارجی و ارتقای مقاومت اقتصادی تأکید میکند.
