تحلیل روابط منطقهای پیراشهری با مرکزیت استان زنجان
نویسندگان
1 دکتری علوم جغرافیایی از دانشگاه خوارزمی و پژوهشگر پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران.
2 دانشیار مرکز مطالعات بینالملل بیابان، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری ـ آمایش شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
doi
10.30466/grfs.2024.54960.1026چکیده
قلمروهای پیراشهری بهعنوان فضایی اجتماعی ـ اقتصادی با ترکیبی از ویژگیهای شهری و روستایی، اغلب بهعنوان نواحی پیرامون شناخته میشود که در آن نظامهای کشاورزی، شهری و طبیعی در تعاملی پایا و مداوم با یکدیگر قرار دارند. در این عرصهها پیوندهای گوناگونی برحسب شرایط و بسترهای اقتصادی برقرار است، این پیوندها میتوانند اثرات توسعه و یا ضدتوسعه برای هرکدام از فضاهای شهری و یا روستایی (بهویژه روستاها) ایجاد کند. این پژوهش با درک موضوع مذکور در پی تجزیه و پردازش روابط منطقهای پیراشهری در مرکز استان زنجان است؛ بنابراین با روش توصیفی- تحلیلی به نحوه ارتباطات متقابل روستاهای نمونه پیرامونی با شهر زنجان پرداخته است و در این راستا شاخصهای مرتبط که بهوسیله مراجع مورد وثوق استخراج گردید به روایی قابلقبول رسیده و جهت تحلیل پژوهش مورداستفاده قرارگرفتهاند، روش گردآوری اطلاعات اسنادی و پیمایشی میباشد. برای تحلیل دادهها از مدل AHP و TOPSIS استفادهشده است. از سوی دیگر بر اساس روش مشارکتی که توسط پژوهشگران این تحقیق صورت گرفت و برخی از اسناد و منابع علمی قابلدسترس، میزان وابستگی هرکدام از روستاهای نمونه پیرامونی نسبت به مرکزیت شهر زنجان مشخص گردیده است. نتایج بهدستآمده حاکی از آن است که سکونتگاههای پیراشهری با وجود یکپارچگی فضایی با نواحی شهری به دلیل رشد سریع، پویایی و ویژگیهای اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی مختلط میتواند هم از نواحی شهری و هم از نواحی روستایی متمایز باشد و حالت سومی که هیچکدام از سکونتگاههای قبلی نیست و یا هم شهری است و هم روستایی را به وجود آورد. همچنین نتایج نهایی تحقیق به وابستگی زیاد روستای والارود با شهر زنجان اشاره دارد و روستاهای دواسب، دیزج آباد و رازبین به ترتیب در رتبههای بعدی قرارگرفتهاند.
