بررسی اجتماعی- شناختی کتاب ششم آموزش زبان فارسی ویژة غیرفارسی‏زبانان در جامعة‌المصطفی ‌‏العالمیه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه پیام ‌نور، تهران، ایران.

2 استاد زبان‏شناسی، دانشگاه پیام ‌نور، تهران، ایران.

doi
10.30473/il.2021.53970.1380
چکیده

پژوهش حاضر بنیادی و از نوع تحلیل محتواست و سعی دارد در چارچوب زبان‏شناسی اجتماعی- شناختی به بررسی برخی عناصر شناختی و اجتماعیِ متون موجود در آموزش زبان فارسی به فارسی (کتاب ششم) (مرکز آموزش زبان و معارف اسلامی، 1395) ویژة غیرفارسی‏زبانان بپردازد که در دانشگاه جامعة‌‏‌المصطفی ‌‏العالمیه آموزش داده ‏می‏شود. واحد تحلیل ”جمله“ و داده‏ها به‏شیوة اسنادی و تمام‌شماری استخراج شده است. به این منظور، از میان 1150 جملة موجود در این کتاب، جملات حاوی طرح‏واره‏های تصوری پیشنهادی جانسون (1987)، 430 جمله استخراج شد. سپس، از این میان جملات حاوی متغیرهای اجتماعی (400 عدد) مشخص و چگونگی تعامل ‏طرح‏واره‏ها و متغیرهای اجتماعی و همگرایی و تلفیق آنها بازنمایی گردید. نتایج نشان دادند که طرح‏واره‏های تصوری «حرکت»، «نیرو»، «مجموعه» و «حجم» بیشترین درک استعاری را مفهوم‏سازی می‏کنند و طرح‏واره‏هایی چون «ارتباط»، «اتحاد» و «جذب» کمترین سهم را دارند. همچنین، متغیرهای اجتماعی «مذهب»، «قدرت»، «نزاکت»، «همبستگی» و «منزلت» بیشترین مشارکت را در ایجاد نظام‏های استعاری دارند. تأثیرپذیری محتوای کتاب از نوع مخاطب، هدف از یادگیری زبان فارسی و سبک و نگرش نویسندگان از دیگر دستاوردهای این پژوهش است.