بررسی دیدگاه جنسیّت‏گرایی در فیلم‏های دو فیلم‏ساز ایرانی تهمینه میلانی و اصغر فرهادی از دیدگاه نشانه‏شناسی اجتماعی

نویسندگان

1 دکتری زبان‌شناسی، پژوهشگر دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار زبان‌شناسی، پژوهشکده تحقیق و توسعۀ سمت

doi
10.30473/il.2020.45866.1258
چکیده

در این پژوهش، با تکیه بر نظریۀ نشانه‏شناسی اجتماعی ون‏لیوون، تعدادی از فیلم‏های دو فیلم‏ساز ایرانی را به‏عنوان بخشی از پیکرۀ زبانی بررسی کردیم.  از رهگذر کاوش نشانه‏شناختی زبان، در صدد پاسخ به این پرسش هستیم که  نشانه‌های مشترک و متفاوت تفکر جنسیّت‏گرایی در متون سینمایی ایران کدامند و چگونه این نشانه‏ها توانسته است بر محوریّت جنسیّت‏گرایی و اجتماعی جامعۀ ایران دلالت کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی– تحلیلی انجام شده و از نوع پژوهش‏های کمّی و کیفی است. نمونه‏گیری هدفمند بوده و موضوع وجهیّت را در  فیلم‏ مورد نظر قرار داده است. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد از تعداد وجهیّت‏های به‏کاررفته توسط بازیگران زن و مرد در فیلم‏های کارگردان زن ایرانی، عکس نتایج مورد انتظار الگوی ون‏لیوون حاصل شده‏ است و تفکر غالب، دیدگاه فمینیستی و زن‏سالارانۀ مدنظر فیلم‏ساز بوده است. تحقیقی مشابه بر فیلم‏های کارگردان مرد ایرانی نیز انجام شد و نتایج به‏دست‏آمده نشان داد وجهیّت‏های استفاده شده توسط شخصیّت‏های زن و مرد داستان کاملاٌ مطابق با الگوی ون‏لیوون است، و نگاه غالب یا حاکم بین دو جنسیّت مشاهده نشده و شخصیّت‏های زن و مرد داستان فیلم از وجهیّت‏های مورد انتظار الگوی به‏کاررفته، به‏طور طبیعی استفاده کرده‏اند.