تأثیر پرداخت تسهیلات بانکی بر تولید ناخالص داخلی با تأکید بر شاخصهای نهادی مؤثر بر تولید: کاربردی از رویکرد خودرگرسیون برداری با وقفههای تعمیم یافته (ARDL)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران، (نویسندۀ مسئول).
3 استاد گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22034/pbr.2025.495042.1487چکیده
براساس دادههای بانک مرکزی، سالانه به طور متوسط 27 درصد بر حجم نقدینگی اضافه شده و درصورتی که زمینهساز تولید نشود، با ایجاد تقاضا منجر به تورم می شود. یکی از راهکارهای پیشنهادی در این شرایط، هدایت اعتبارات بانکی به سمت بخشهای اقتصادی است که میتواند با تولید بیشتر همراه باشد؛ هرچند وجود تفاوتهای نهادی در هر اقتصادی موجب میشود جهت و میزان اثرگذاری اعتبارت بانکی متفاوت باشد. باتوجه به اهمیت نقدینگی در ایجاد رشد و توسعۀ اقتصادی، هدف این مطالعه تحلیل سهم تسهیلات بخشهای مختلف اقتصادی در تولید ناخالص داخلی با درنظرگرفتن شاخصهای نهادی حقوق مالکیت و رقابتپذیری (انحصار) است. برای بررسی این موضوع از دادههای دورۀ زمانی 1400-1352 و روش خودرگسیون با وقفۀ تعمیمیافته (ARDL) استفاده شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد، شاخص حقوق مالکیت و اشتغال در بخش تولید، مهمترین نقش را دارند. در بلندمدت در بخش پرداخت تسهیلات بانکی، به ترتیب ماندۀ تسهیلات پرداخت شده به بخش خدمات (و بازرگانی) و صنعت (و معدن) بیشترین تأثیر مثبت را در افزایش تولید داشتهاند. همچنین، شاخص حقوق مالکیت، رابطۀ مثبت و شاخص انحصار، رابطۀ منفی با تولید داشته است. براساس نکات فوق انتظار میرود پرداخت تسهیلات بانکی به بخشهای خدمات و صنعت با رعایت الزام به نبود انحصار و وجود رقابتپذیری نسبی در آن بخشها، مورد توجه قرار گیرد.
