آوردگاه فوتبال در تسخیر استعاره‏ها: قلمروهای مبدأ استعاری در گفتمان رسانه‏ای فوتبال

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد زبان‏شناسی، دانشگاه پیام نور

2 دانش‌آموخته دوره کترای زبان‏شناسی

doi
10.30473/il.2020.50415.1337
چکیده

جستار حاضر به واکاوی قلمروهای مبدأ استعاری در گفتمان رسانه‏ای فوتبال می‏پردازد. برای این منظور، عنوان‏های خبری هشت روزنامۀ ورزشی فارسی‏زبان شامل هدف، خبر ورزشی، ایران ورزشی، ابرار ورزشی، گل، پیروزی، شوت و استقلال در یک بازۀ زمانی سه‏ماهه از اول شهریورماه تا پایان آبان‏ماه 1398 استخراج شده و در چارچوب نظریۀ استعارۀ مفهومی (لیکاف، 1993؛ لیکاف و جانسون، 1980، 1999) و نیز برپایۀ دیدگاه‏های کووچش دربارۀ قلمروهای مبدأ استعاری (کووچش، 2010) مورد بررسی قرار گرفته‏اند. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد که مهمترین قلمروهای مفهومی مبدأ عبارتند از: جنگ، مسیر، متافیزیک، پدیده‏های طبیعی، حیوانات، ماشین، بازی و ورزش، ساختمان، سلامت و بیماری، هنر، نور و تاریکی، مدرسه، قدرت و سیاست، آشپزی و خوراک، دریا و فعالیت‏های دریایی، گیاهان. در کل، استعاره‏ها در عنوان‏های خبری فوتبال دارای سه کارکرد عمده‏اند: الف) جلب توجه مخاطب و ترغیب او به مطالعه و پیگیری خبر؛ ب) تسهیل بیان مفاهیم و موضوعات پیچیده و انتزاعی فوتبال به شیوه‏ای هنرمندانه و جذاب؛ ج) کمک به درک این مفاهیم از سوی مخاطب. این کارکردها در نهایت موجب تسهیل و تحکیم ارتباط میان رسانه و مخاطب می‏شوند که تأییدی است بر دیدگاه کووچش (2014) مبنی بر اینکه استعاره علاوه بر کارکرد شناختی، کارکرد ارتباطی مهمی نیز در گفتمان دارد.