فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش پیشِ‌رو تحلیل علت‌شناسی جرائم حکومتی از منظر نظریۀ برچسب‌زنی است. این نظریه با تأکید بر ساختگی بودن پدیدۀ مجرمانه، ارتباط آن با ساختار قدرت و تقسیم‌بندی جرم به جرائم صاحبان و فاقدان قدرت، توضیح می‌دهد که چگونه رفتارهای پرشمار شهروندان، با برچسب‌های مجرمانه مواجه می‌شود، درحالی‌که بسیاری از رفتارهای ارتکابیِ اربابان قدرت و ثروت، علی‌رغم آسیب‌های فراوان، با مسامحه‌گری مواجه شده است و برچسب مجرمانه دریافت نمی‌کند. پژوهش حاضر از طریق توسعۀ مفهومی مفاهیم مندرج در جرم‌شناسی برچسب‌زنی، به تحلیل جرم‌شناختی جرم حکومتی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد با کاربست نظریۀ برچسب‌زنی در خصوص جرائم حکومتی می‌توان ابعادی از چگونگی وقوع این جرائم را توضیح داد. از جمله برچسب‌زنی افراطی منجر به تحدید حقوق و آزادی‌های شهروندان از طریق جرم‌انگاری حداکثری و نقض حقوق آن‌ها در عرصۀ بهره‌مندی از حقوق مدنی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی می‌شود. از دیگر سو، فرایند برچسب‌زنی گزینشی سبب عدم جرم‌انگاری جرائم حکومتی می‌شود و پاسخ‌دهی به این جرائم را با دشواری مواجه می‌سازد. همچنین انسانیت‌زدایی و ارزش‌زداییِ برآمده از دیدگاه‌های برچسب‌زنی زمینۀ لازم برای بزه‌دیدگی ناشی از جرائم حکومتی را فراهم می‌آورد. نتایج نشان می‌دهد که جرم حکومتی را می‌توان ناشی از فرایند برچسب‌زنی/ برچسب‌زداییِ برآمده از قدرت تلقی نمود؛ روندی که بزهکاری دولت را تطهیر و کنش‌های شهروندان ناکرده بزه را تقبیح می‌کند و حقوق کیفری شهروند ستیز ِحداکثری را جایگزین حقوق کیفری حق‌مدار و حداقلی می‌نماید.