توزیع نسبت فداکاری خانوارها در ایران

نویسندگان

1 استاد اقتصاد، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 استادیار اقتصاد، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران، (نویسندۀ مسئول).

3 دانشجوی دکترای اقتصاد، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.22034/pbr.2024.210257
چکیده

بال (1994)، زیان تولیدی ناشی از اجرای یک سیاست تورم‌‏زدایی را نسبت فداکاری نامگذاری کرده است که به ‏معنای درصد تولید ازدست ‏رفته به ‏ازای یک درصد کاهش در روند تورم است. تورم علاوه بر تولید، می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی الگوی مصرف و توزیع هزینه‌ها را نیز تحت ‏تأثیر قرار دهد که این موضوع در جوامعی که درمیان دهک‌‏های مختلف تفاوت‌های درآمدی قابل ملاحظه‌‏ای وجود دارد، از اهمیت بیشتری برخوردار است. بر این اساس، هدف اصلی این پژوهش، محاسبۀ نسبت فداکاری براساس نرخ تورم و سهم مخارج ناخالص سرانۀ هر دهک از مخارج ناخالص سرانۀ همۀ دهک‌‏ها برای ایران طی دورۀ زمانی 1401-1363 است. بدین ‏منظور، ابتدا دوره‏‌های کاهش تورم شناسایی شده و سپس، نسبت فداکاری هر دوره براساس تکنیک بال محاسبه می‌شود. نتایج نشان می‌‏دهند کاهش تورم براساس متوسط مقادیر نسبت‏‌های فداکاری دهک‏‌های مختلف در 6 دورۀ شناسایی‏ شده، به‏ شکل U وارون است؛ به ‏طوری‌‏که این نسبت برای دهک‌های اول تا هفتم، مثبت و برای دهک‌های هشتم تا دهم، منفی است. به‏ عبارت دیگر، در دهک‏‌های اول تا هفتم، کاهش تورم به‏ طور متوسط با کاهش سهم مخارج ناخالص سرانۀ دهک موردنظر از مخارج ناخالص سرانۀ همۀ دهک‌‏ها همراه است؛ ولی کاهش تورم در دهک‌‏های هشتم تا دهم منجر به افزایش سهم مخارج ناخالص سرانۀ دهک موردنظر از مخارج ناخالص سرانۀ همۀ دهک‌‏ها می‌‏شود. طبق نتایج، با اجرای سیاست تورم‏‌زدایی، بیشترین کاهش سهم مخارج، مربوط به دهک پنجم است و درمقابل دهک دهم بیشترین افزایش سهم مخارج را دارد.