واکاوی مؤلفههای مؤثر در رتبهبندی استانهای کشور با دو رویکرد رقابتپذیری اقتصادی و رقابتپذیری پایدار
نویسندگان
1 استاد دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 پژوهشگر دورۀ دکتری شهرسازی، دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).
doi
10.22034/pbr.2024.210254چکیده
گسترش فرآیندهای جهانی منجر به شکل گیری رقابتی بین مناطق برای جذب هرچه بیشتر منابع و سرمایهها شد؛ رقابتی که موفقیت در آن تنها براساس میزان تولید ناخالص منطقهای مورد ارزیابی قرار میگرفت و منجر به مشکلات جدی زیست محیطی و اجتماعی میشد؛ اما با تشدید این مشکلات در سطح جهانی، بازنگری ادبیات رقابتپذیری براساس اصول پایداری، در دستور کار بسیاری از پژهشگران قرار گرفت. هدف اصلی این مقاله، ایجاد یک شاخص بومی برای ارزیابی رقابتپذیری پایدار منطقهای در ایران است تا بتواند عوامل اقتصادی را به همراه عوامل زیستمحیطی و اجتماعی در رتبهبندی مناطق کشور مورد سنجش قرار دهد. در این پژوهش از روشهای دلفی و شاخص مرکب استفاده میشود تا به دو سؤال مهم درمورد چیستی و چگونگی سنجش رقابتپذیری پایدار منطقهای در ایران پاسخ دهد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که استان تهران در بین سالهای 1398-1395 توانسته است در هر دو رویکرد رقابتپذیری اقتصادی و پایدار در بین استانهای کشور بهترین عملکرد را داشته باشد. این درحالی است که در استانهایی که رتبۀ رقابتپذیری آنها در رویکرد اقتصادی بهتر از رویکرد پایداری بوده است، عملاً رقابتپذیری بلندمدت خود را با فرسایش توان زیست محیطی و اجتماعی به خطر انداختهاند.
