تاثیر توسعه مالی و آلودگی محیط‌زیست بر تغییرات اقلیمی

نویسندگان

1 دانش ‏آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استادیار دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 دانشیار دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران، (نویسندۀ مسئول).

doi
10.22034/pbr.2024.210262
چکیده

نقش توسعۀ مالی به ‏عنوان پیش‌نیازی برای رشد و توسعۀ اقتصادی بر آلودگی محیط‌زیست، دوگانه و مبهم باقی مانده است. همچنین تأثیر مستقیم توسعۀ مالی بر تغییرات اقلیم، به‏ جز در تعداد محدودی از پژوهش‌های خارجی بررسی نشده است. در همین راستا، پژوهش حاضر به بررسی هم‌زمان تأثیر توسعۀ مالی و آلودگی بر تغییر اقلیم پرداخته است. داده‌های اقتصادی، محیط ‏زیستی و تغییر اقلیمی 99 کشور توسعه‌یافته و درحال‌توسعه برای دورۀ زمانی 32 سالۀ‌ 1990 تا 2021 جمع‌‏آوری و مدل رگرسیونی با روش پانل نامتوازن برآورد شده است. مدل‌های برآوردی، تأثیر مثبت (و قوی) توسعۀ بخش بانکی و تأثیر مثبت (و ضعیف) توسعۀ بازار سهام بر میانگین دما را به‏ عنوان شاخص تغییر اقلیم تأیید می‏کنند. همچنین تأثیر مثبت شاخص‌های آلودگی بر میانگین دما تأیید می‏‌شود؛ البته طبق طبقه‌‏بندی اقلیمی دومارتن مشخص می‏‌شود که ارتباط میان آلودگی و میانگین دما در اقلیم‌‏های مختلف متفاوت و پیچیده است. برای نمونه، تأثیر آنی آلودگی بر میانگین دما در اقلیم‏‌های خشک و نیمه‏ خشک و تأثیر تأخیری آن در اقلیم‌‏های مرطوب و نیمه ‏مرطوب نسبت به معتدل، بزرگتر است؛ درنتیجه، توسعۀ مالی هم به‏ طور مستقیم و هم غیرمستقیم (ازطریق آلودگی)، موجب افزایش میانگین دما، به‏ ویژه در اقلیم‌‏های یادشده خواهد شد. اجرای سیاست‌های مؤثر در جهت هدایت بخش مالی به تخصیص بهینۀ منابع مالی به صنایع مسئولیت‌پذیر اجتماعی، شرکت‌های دارای تولید سبز (کم‌کربن)، پروژه‌های دوستدار محیط‌زیست و درمقابل، ایجاد محدودیت در تأمین مالی صنایع و پروژه‌های آلاینده، ضروری است.