تعیین نسبت طیفی مؤلفه قائم و افقی زلزلههای نزدیک گسل
نویسندگان
1 دانشکده مهندسی عمران، آب و محیطزیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشکده مهندسی عمران، آب و محیطزیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشکده مهندسی عمران، آب و محیطزیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22060/ceej.2023.21204.7650چکیده
بر اساس بررسیها صورت گرفته در چند دهه اخیر مشخص شده که خصوصیات زلزلههای حوزه ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﺘﻔﺎوت از زلزلههای حوزه دور از ﮔﺴﻞ است، ازجمله این تفاوتها مؤلفه قائم زلزله است. عدم درنظر گرفتن ویژگیهای زلزلههای نزدیک گسل ممکن است خسارات و فجایع انسانی و زیست محیطی ناشی از وقوع این نوع از زلزله را چندین برابر کرده و آثار ناشی آن بر محیط و سازههای موجود تا مدت ها قابل جبران نباشد (بخش عمده این خرابیها در فاصله کوتاه رومرکزی، به خصوص در اعضای قائم دهانه بلند پلها، سازهها و ساختمانها مربوط به مؤلفه قائم زلزله است). بر طبق مطالعات صورت گرفته در این حوزه مشخص شد که بررسی مؤلفه قائم و ارتباط آن با مؤلفه افقی زلزلههای حوزه نزدیک گسل در ایران مورد غفلت واقع گشته و تاکنون در ایران در این زمینه اقدامی صورت نپذیرفته است، این درحالیست که مشخصاً در آیین نامه ها و پژوهشهای بینالمللی این ضریب بهصورت دقیق (نسبت V/H) تعیینشده است. بنا بر اهمیت بحث، به تعیین نسبت مؤلفه قائم بر مؤلفه افقی بر اساس دادههای حوزه نزدیک گسل ایران پرداخته و با استفاده از تعداد 69 زلزله حوزه نزدیک گسل (نه صرفا دارای پالس) که در فاصله رومرکزی کمتر از 30 کیلومتر و با بزرگای گشتاوری حداقلی 5 و حداقل شتاب ماکزیمم 200 متر بر مجذور ثانیه که در داخل ایران رویداده، نسبت طیفی V/H تعیینشده است. در نهایت پیشنهاد شده است همچون سایر استانداردها، آئیننامهها و پژوهشهای صورت گرفته که با استفاده از فرضیات سادهای نظیر مقدار دوسوم نسبت طیفی V/H تعیینشده است از مقدار 0/71 برای تبدیل طیف پاسخ شتاب مؤلفه افقی به طیف پاسخ مؤلفه قائم دادههای حوزه نزدیک گسل ایران استفاده شود.