تبیین رایانشی تنوّعات جغرافیایی ترکی آذربایجانی در استان اردبیل بر پایه مدل موجی

نویسندگان

1 استادیار زبان‏شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانش‏‌آموختۀ دکتری زبان‏شناسی، دانشگاه پیام نور

3 استادیار زبان‏شناسی، دانشگاه پیام نور

doi
10.30473/il.2020.52053.1355
چکیده

درون حوزۀ جغرافیایی و اجتماعی هر زبان، تنوّعات‌ گویشی و لهجه‌ای متفاوتی دیده ‌می‌شود. از آنجا که جغرافیای تنوّعات زبانی استان اردبیل پیشتر بررسی نشده بود، پیمایش حاضر به گویش‌سنجی ترکی آذربایجانی بر پایۀ فهرست واژگان لایپزیک- جاکارتا پرداخته است. داده‏های پژوهش شامل معادل‌های بومی 109 مدخل واژگانی با مصاحبه از گویشوران در 35 نقطه‏محل به روش تصادفی طبقه‌بندی‏شده جمع‏آوری شد. تحلیل رایانشی داده‏ها در سطح آوایی نشان‌ داد که زبان‌گونه‌های مختلف ترکی آذربایجانی گویش نیستند بلکه زیرلهجه‌های آن محسوب می‌شوند. درهم‌فشردگی کلّی متغیّرهای زبان‌شناختی در این منطقه بر اساس مدل موجی تبیین شده‌ است. اطلس زبانی، مبدأ تنوعات زبانی در محور شمال- جنوب را در سه نقطه‏محل جغرافیایی –حدود اصلاندوز پارس‌آباد، غرب مشگین‌شهر، و جنوب اردبیل، حول نیر و کوثر- به‌دست داده‌است.