تحلیل انتقادی ـ پیکره‌بنیاد کیفیت بازنمایی تحریم‌های امریکا علیه ایران در رسانه‌های غربی برمبنای پیکرۀ به‌روزشوندۀ NOW

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه شیراز

2 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی- دانشگاه شیراز

3 دانشیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه شیراز

doi
10.30473/il.2019.45922.1259
چکیده

با وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1357، منطق هویت و غیریت در گفتمان سیاست ‏خارجی جمهوری اسلامی ایران و امریکا متحول گشته و این دو بازیگر از متحد استراتژیک به نیروهایی متخاصم بدل شدند. از این لحظۀ تاریخی، روابط ایران و امریکا و به تبع آن ایران و غرب، در دایره‏ای از اگونیسم تا آنتاگویسم بازنمایی گردید. این موضوع در سطوح ذهنی و عینی قابل‌توجه بوده و مسالۀ تحریم‏ها علیه ایران یکی از کانون‏های اصلی این موضوع به‏شمار می‏رود. نوشتار پیش رو در پی پاسخ به این پرسش است که «با کانون قراردادن خبرهای منتشرشده در پیکرۀ به‌روزشوندۀ NOW در باب مسالۀ تحریم‏های اعمالی بر ایران (از سال 2010 همگام با فعال‌شدن پیکره تا سال 2019)، گفتمان پنهان نهفته در پس این پیکره، چه نشانه‏ها و مفاهیمی را برجسته‌سازی کرده و یا به‏ حاشیه می‌راند؟». این پژوهش با طراحی یک سامانۀ روش‏شناختی چندسطحی، در دو سطح خرد و کلان به تحلیل داده‌ها می‌پردازد. در سطح خرد با استفاده از پیکرۀ به‌روزشوندۀ NOW موارد ناظر بر «تحریم‌ها علیه ایران» را با توجه به مقوله‌های معنایی و نشانه‌شناختی دسته‌بندی کرده و در سطح کلان چگونگی بازنمایی مسالۀ تحریم‌ها علیه ایران با تکیه بر داده‌های حاصل از سطح خرد، واکاوی می‌شود. در سطح کلانِ پژوهش از نظریۀ تحلیل گفتمان (انتقادی) با تاکید بر دیدگاه «گفتمان پنهان» فرکلاف، از دیدگاه‌های لاکلا و موف و تئون فن‌دیک بهره گرفته می‌شود. برمبنای یافته‌ها، در پیکرۀ پژوهش، مسائل بازگشت دگربارۀ تحریم‌ها، نقض آن از سوی برخی کشورها، معافیت برخی دیگر در نتیجۀ همراهی با ایالات متحده، نوع اعمال قانونی آن و مکان‌ها و اشخاص برجسته‌سازی می‌شود. پربسامدترین رخدادهای پیکره بیانگر نگرشی یک‌سویه از منظر ایالات متحده است و از واکنش‌های ایران چشم‌پوشی می‌کند.