فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالۀ حاضر می‏کوشد تا با تکیه بر نظریۀ گفتمان لاکلو و موفه به مطالعۀ یکی از سوژه‌های پرمناقشۀ گفتمانی، یعنی «هویت زنان» در خرده‌گفتمان‌های انقلاب اسلامی یعنی سازندگی، اصلاحات، اصول‏گرایی رادیکال و اعتدال بپردازد. بدین منظور به تحلیل گفتمان سخنرانی‏های «برگزیدگان سیاسیِ» هر یک از گفتمان‏ها پرداخته شده است. تحلیل گفتمان جایگاه زنان در خرده‏گفتمان‏های درون ابرگفتمان انقلاب اسلامی نشان می‏دهد که خرده‏‌گفتمان سازندگی بر حضور زنان در اجتماع با نشانگان آموزش و اشتغال تأکید دارد. در مقابل، خرده‌گفتمان اصلاحات بر مشارکت زنان در عرصه‏های مختلف اجتماعی که هم‌ارز با توانمندسازی و اشتغال تلقی شده است، با نشانگان «تغییر نگرش به زنان»، «فرصت‌های برابر»، «عدم توجه به جنسیت»، «دانش و آگاهی»، «تحکیم خانواده» و «حجاب (با تساهل)» تأکید می‌کند. در تخاصم با گفتمان اصلاحات، خرده‌گفتمان اصولگرای رادیکال ضمن ساخت‌شکنی از دال مرکزی آن که همانا مشارکت است، بر تقویت خانواده و نقش همسری و مادری زنان تأکید می‌کند. نظام معنایی پایگاه زنان در این خرده‏گفتمان را نشانگان مادری، مکمل مرد، تربیت‏کننده، مروج مهرورزی، حجاب و عفاف و اشتغال خانوادگی سامان می‌دهند. خرده‌گفتمان اعتدال در تخاصم با گفتمان اصولگرای رادیکال و بر خلاف آن زنان را به‌مثابه سوژه‏های مستقل در نظر گرفته، با تأکید بر برابری زنان و مردان، دال مرکزی خود را برابری زن و مرد نشانه‏گذاری می‏کند و نشانگان اشتغال زنان، فرصت‏های برابر، رفع موانع حقوقی، خانواده‏گرایی، عدم توجه به جنسیت و رفاه و بیمه زنان در پیوند با دال کانونی برابری زن و مرد مفصل‏بندی می‏شوند.