بررسی خلق پول از هیچ در نظام بانکی ایران

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی

2 کارشناسی ارشد، اقتصاد نظری، دانشکدة اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22034/pbr.2024.205534
چکیده

رشد نقدینگی در سال‌های اخیر، روندی به‌شدت افزایشی داشته است. نقش بانک‌ها در فرآیند خلق پول ازطریق اعطای اعتبارات بانکی، ازجمله عوامل مؤثر در این زمینه بوده که نتیجة چنین عملکردی، ناترازی در شبکة بانکی از محل سپرده‌های جدید را به‌همراه خواهد داشت؛ لذا، هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی فرآیند خلق پول از هیچ در سیستم بانکی ایران است. براساس این تئوری، بانک‌ها قادر خواهند بود باتوجه به فرصت‌های سودآوری‌ای که دراختیارشان قرار می‌گیرد، کل مقدار وام را از هیچ خلق کنند و سپس به‌دنبال تأمین ذخایر خود باشند. به‌منظور بررسی فرآیند مذکور، بااستفاده از رویکرد داده‌های پانلی، اطلاعات مربوط به 18 بانک پذیرفته­‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی بازة زمانی 1400-1393 جمع‌آوری و ازطریق دو روش، اثبات جهت علیت از تسهیلات اعطایی بانک‌ها به حجم سپرده‌های بانکی مورد بررسی قرار گرفت. در روش اول، دو تابع بااستفاده از روش تخمین GLS برآورد شد؛ در تابع اول، با تخمین رابطة عرضة تسهیلات، جهت علیت از سپرده‌های بانکی به تسهیلات اعطایی مورد تأیید قرار گرفت و در تابع دوم، به‌منظور بررسی خلق پول از هیچ، علیت از تسهیلات به سپرده‌ها اثبات شد. در روش دوم نیز، ابتدا با انجام آزمون VAR تعداد وقفة بهینه بین دو متغیر تعیین شد و سپس با انجام آزمون علیت گرنجر، این ارتباط دوطرفه تأیید شده است.