بازنمایی گفتمان جنسیت در فیلم‌های سینمایی مطالعه موردی: فیلم‌سینمایی رگ‌خواب

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان‏شناسی، دانشگاه پیام نور

2 دکتری زبان نشاسی، پژوهشگر،دانشگاه پیام نور، تهران

doi
10.30473/il.2019.44487.1239
چکیده

رسانه‏های جمعی زمینه‏ای برای بیان مسائل اجتماعی و زندگی مردم در سطح ملی و بین‏المللی فراهم می‏کنند. سینما ابزاری قدرتمند و تأثیرگذار در جذب مخاطب است و برای بیان مسائل اجتماعی نقش بسزایی ایفا می‏کند. این پژوهش با استفاده از رویکرد تحلیل ‏گفتمان انتقادی فرکلاف و به روش توصیفی‏‏تحلیلی به بحث و بررسی تأثیر متغیر جنسیت در بازنمایی مسائل اجتماعی در فیلم سینمایی رگ ‏خواب پرداخته که یکی از شاخه‏های زبان‏شناسی اجتماعی است. در پژوهش حاضر، فیلم‏های سینمایی ایران به‏عنوان جامعۀ آماری و فیلم رگ‏ خواب به شیوه هدفمند به‏عنوان نمونه تحقیق تحلیل و بررسی قرار شده است. سؤال اصلی تحقیق این است که گفتمان فیلم رگ خواب جنسیت را چگونه بازنمایی می‏کند؟ و زن و مرد داستان فیلم چگونه بازنمایی شده‏اند. یافته‏‏های این تحقیق نشان ‏‏می‏‏دهد که شخصیتِ زن داستان خوشبختی‏اش را وامدار حضور مردی می‏داند که شناخت درستی از او ندارد و با باورهای احساسی و شکننده، دنیایی برای خود می‏سازد که نشئت‏گرفته از نگاه اشتباهش به زندگی است. شخصیت مرد داستان، با خیانت به زن و سوءاستفاده از شرایط شکنندۀ روحی وی بعد از جدایی، درنهایت عشق را در دل زن می‏کُشد، اما قسمتی از وجود زنِ قصه است. این زن نمایندۀ بخشی از زنان جامعه است که بدون آگاهی و بی‏توجه به محیط پیرامون خود رشد یافته‏اند و نصیحت پدر را که در این فیلم نمود جامعه است، در نظر نگرفته‏اند؛ درنتیجه، با حقیقت تلخ «فریب» مواجه می‏شوند و سرانجام، این فروپاشی درونی آنان را از نو می‏سازد و معنا می‏کند.