چالش های ترجمۀ شعر از عربی به فارسی (با بررسی اشعاری از نزار قبانی، بدر شاکر السیاب ونازک الملائکه)

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)

doi
چکیده

ترجمۀ شعر،  یکی از مهم­ترین مباحث در مطالعات ترجمه محسوب می­شود، و همواره مورد توجه و اهتمام صاحب­نظران بوده و هست. آمیختگی زبان شعر با احساس شاعر، و بهره­مندی آن از ابهام و پیچیدگی و وجود عناصری نظیر موسیقی، عاطفه و خیال، شعر را در مرتبۀ بالاتری از نثر قرار می­دهد. و به همان میزان بر اهمیت ترجمۀ آن می­افزاید. مترجمِ شعر باید نسبت به مترجمان دیگر متون از آزادی بیشتری برخوردار باشد. ترجمۀ موفق و زیبای شعر در واقع نوعی باز آفرینی است که در ترجمه­های منظوم بیشتر خود را نشان می­دهد. مترجم شعر علاوه بر بهره­مندی از سایر ویژگی­های یک مترجمِ ادبی باید با زبان شعر معاصر و ویژگی­های آن ازجمله بافتار و فضای حاکم برمتن، کاربرد زبان نماد، توجه به عنصر تکرار، موسیقی درونی شعر، کاربرد­های اسم خاص آشنا باشد. هدف از این مقاله تبیین دشواری­ها و پیچیدگی­های ترجمۀ شعر به­ویژه شعر معاصرِ عربی  از دو منظر نظری و کاربردی است. در مبحث نظری از عناصر ترجمه­پذیر و ترجمه­ناپذیر شعر سخن به میان می­آید و به اهمیتِ لفظ، معنا، موسیقی ، عاطفه و خیال پرداخته می­شود. و دشواری­های ترجمۀ آن مورد بررسی قرار می­گیرد. درمبحث کاربردی با ذکر نمونه­هایی از اشعار شاعران عرب نظیر نزار قبانی، بدر شاکر السیاب ونازک الملائکه مهم­ترین چالش­های پیش­ روی مترجم شعر معاصر بررسی می­گردد. روشِ پژوهش توصیفی -  تحلیلی و روش جمع­آوری داده­ها کتابخانه­ای است.