تحلیلی بر نحوۀ مواجهۀ برنامههای توسعۀ فضاییِ کلانشهر تهران با نواحی پیراشهری؛ مورد پژوهشی: پاکدشت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه برنامهریزی شهری، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 کارشناسیارشد، گروه برنامهریزی شهری و منطقهای، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه برنامهریزی شهری، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22034/pbr.2024.198902چکیده
منطقۀ کلانشهری تهران همواره با مشکل گسترش سکونتگاهها در نواحی حاشیۀ شهر روبهرو بوده و مواجهه با این پدیده یکی از مهمترین دغدغههای سیاستگذاران شهری بوده است. بهتبع این مسئله، حوزۀ شهری پاکدشت نیز از این مشکل در یک نظام چندسطحی در سطوح منطقهای، شهری و روستایی متأثر بوده است. از ابتدای تدوین برنامههای توسعۀ فضایی توجه به موضوع نواحی پیراشهری در دستورکار برنامهها بوده است، اما اینکه این برنامهها از کدام زاویۀ دید به نواحی پیراشهری نگریستهاند و چگونه با چالشهای موجود در این نواحی روبهرو شدهاند مسئلۀ مورد بحث است. ازاینرو، پژوهش حاضر بهدنبال ارزیابی نحوۀ مواجهۀ نظام برنامهریزی فضایی مرتبط با توسعۀ پاکدشت با موضوع نواحی پیراشهری است. روششناسی کلان انجام این پژوهش از نوع روشهای کیفی و مبتنی بر روش تحلیل محتواست. از این روش برای تحلیل و ارزیابی اسناد توسعۀ فضایی شهر پاکدشت به کمک نرمافزار Maxqda استفاده شده است. بر اساس تحلیلهای صورتگرفته، 9 مقولۀ 2 دستۀ کلان محتوایی و رویهای در حوزۀ مواجهه با نواحی پیراشهری شهر پاکدشت شناسایی شدند که از این میان مقولههای کالبدی ـ زیرساختی، نهادی ـ قانونی و اقتصادی در حوزۀ محتوایی و مقولههای برنامهریزی یکپارچه و برنامهریزی مشارکتی در حوزۀ رویهای دارای بالاترین میزان توجه و تأکید در برنامههای توسعۀ فضایی بودهاند. بر اساس تحلیلهای انجامشده این نتیجه بهدست آمد: این طرحها علیرغم ورود به مباحث و موضوعات مرتبط نواحی پیراشهری نتوانستهاند برای کنترل، نظارت و ساماندهی این نواحی سازوکارهای یکپارچه و هماهنگی را در ارتباط با یکدیگر طرحریزی کنند.
