امکانسنجی اثبات جنبۀ عمومی جنایت با قسامه
نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشجوی دکترای رشته حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه قم
doi
10.30513/cld.2024.5400.1896چکیده
قسامه یکی از ادلۀ اثبات کیفری است که مختص جنایات میباشد. در خصوص امکان مجازات مرتکب از باب جنبۀ عمومی جرم، در فرض اثبات اصل جنایت عمدی با قسامه، میان حقوقدانان اختلافنظر وجود دارد. برخی با قبول این امکان، تفاوتی میان قسامه و سایر ادله قائل نشدهاند؛ در حالی که برخی دیگر مجازات مرتکب را خلاف اصل برائت و تفسیر به نفع متهم دانستهاند. این اختلاف دیدگاهها منجر به صدور رأی وحدت رویه مبنی بر عدم امکان اثبات جنبۀ عمومی جرم در فرض موضوع شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و نقد دیدگاههای موجود، بیان میدارد که قانونگذار در موارد احراز مسئولیت کیفری مجرم، بدون تفاوت قائل شدن بین قسامه و سایر ادله، پیامدهای قانونی را بر رفتار عمدی وی مترتب میداند. از جملۀ این پیامدها، مجازات تعزیری مقرر از باب حیثیت عمومی جنایات بر نفس در موارد عدم امکان قصاص است که در مواد 612 و 614 قانون مجازات اسلامی ذکر شدهاند. اطلاق این مواد نیز مؤید عدم تفاوت بین ادله است. بنابراین، امکان اثبات جنبۀ عمومی جنایت، صرفنظر از نوع ادلۀ اثباتی، وجود دارد و این امر مبتنی بر دلیل قسامه نیست، بلکه بر مبنای مصلحتسنجی قانونگذار در وضع حیثیت عمومی جرم در جنایات عمدی و مترتب ساختن آثار تبعی و پیامدهای مربوط به مرتکبین این جرایم است.
