تحلیل گفتمان انتقادی بحران یمن در مطبوعات ایران و پاکستان برمبنای انگارة کنشگران اجتماعی: روزنامة همشهری و جنگ

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد زبان‏شناسی، دانشگاه الزهرا

2 دانشیار زبان‏شناسی، دانشگاه الزهرا

doi
10.30473/il.2019.40530.1149
چکیده

جستار حاضر با هدف بررسی انتقادی دو روزنامه از ایران و پاکستان (روزنامة فارسی‏زبان همشهری و اردو‏زبان جنگ) و آشکار‏ساختن مواضع هیأت تحریریه و ناشران این دو روزنامه به‏عنوان نمایندگان دو دیدگاه سیاسی متضاد نسبت به بحران یمن، نگاشته شده است. بدین‏منظور،88 خبر از روزنامۀ ایرانی همشهری و 88 خبر از روزنامة پاکستانی جنگ بصورت تصادقی انتخاب و با استفاده از مدل کنشگران اجتماعی ون‏لیوون (2008) بررسی شده است. نتایج نشان می‏دهد که همشهری، عربستان را بیشتر با مؤلفه‏های فعال‏سازی، ارزش‏دهی منفی و مکان‏مداری بازنمایی می‏کند تا با متجاوز و جنایتکار قلمداد‏کردنِ عربستان، آن را کنشگر فعالی که عامل جنگ و خونریزی است، نشان دهد. از سوی‏دیگر، یمن را بیشتر با مؤلفه‏های منفعل‏سازی، مجموعه‏ارجاعی و پیوندزدن بازنمایی می‏کند تا اتحاد و پیوند بین دولت و مردم یمن رانشان دهد؛ همچنین، اتحاد بین حکومت شیعی و مردم یمن را به‏صورت کنشگران منفعلی که مظلوم و موردِ حمله هستند و کشته‏ها و زخمی‏های زیادی داده‏اند بازنمایی می‏کند. روزنامة جنگ هر دو کنشگر عربستان و یمن (دولت مورد حمایت عربستان) را بیشتر با مؤلفه‏های فعال‏سازی، مکان‏مداری و مجموعه‏ارجاعی و حوثی‏ها (شیعیان) را بیشتر با مؤلفة ارزش‏دهی منفی تحت عنوان شورشی و پیکارجو بازنمایی می‏کند. همچنین، به‏منظور پنهان‏سازی جانبداری آشکار از اقدامات عربستان، آن را مکرراً با مؤلفة ابزارمداری و مکان‏مداری بازنمایی می‏کند تا بدین‏وسیله از آن سلب مسئولیت شود.