استتابه در سیاست جنائی امام علی(ع):مبانی،کارکردها و نمودها
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق دانشگاه زابل
2 استادیار گروه حقوق دانشگاه زابل
3 دانشیار دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.30513/cld.2023.5357.1876چکیده
یکی از تأسیسات اختصاصی فقه کیفری اسلام که با مضامین شرعی و اخلاقی در گستره سیاست جنایی دینی باعث حضور فعال بزهکار در عرصه تعیین سرنوشت قضایی میگردد، توبه است که با نهادی به نام استتابه قابل تقویت و گسترش است. مدیریت بزهکاری از طریق تدبیر غیرکیفری استتابه، نوعی از سیاست جنایی، تقنینی و قضایی را رقم میزند که باعث طرح سه سؤال میگردد؛ چرا امام علیu از استتابه بهعنوان یک شیوه برای مدیریت بزهکاری استفاده نمودهاند؟ کارکردهای مترتب بر این نوع تدبیر چیست؟ و از نظر عملی، استتابه در چه جرائمی نمود داشته است؟ بر اساس نتایج این نوشتار، استتابه بهعنوان یک وظیفه حاکمیتی، مبتنی بر عناصر انسانشناختی، سیاسی و اجتماعی، اخلاقی و جزایی است و دارای کارکردهای متنوعی همانند کیفرزدایی، اصلاحی و کرامتمحوری است که در مجموع با آموزههای علوم جنایی نوین نیز همخوانی و تطابق دارد.افزون بر این، استتابه در سیاست جنایی امام علیu در جرایم مالی، عقیدتی و بدون بزهدیده اجرایی گردیده است؛ لیکن بهدلایل مطرح در این نوشتار،امکان تسری آن به همه جرائمی که توبه در آن تجویز شده و نیز بهعنوان یکی از شرایط بهرهمندی مجرم از نهادهای ارفاقکنندۀ کیفری و حمایتهای پساکیفری وجود دارد.
