فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده پیرامتن‌ها آستانه‌های ورود به جهان متن‌اند و از این­رو در زمرۀ شاخص‌های کلیدی فهم و دریافت متن به شمار می‌روند. به عقیدة ما، عناصر پیرامتنی کتاب مثنوی معنوی دربرگیرنده، تداوم‌بخش و تکمیل‌کنندة متن کانونی‌ مثنوی محسوب می­شوند. این عناصر به خوبی از عهدة ایفای مسلّم‌ترین نقش پیرامتن یعنی تحقّق و تکمیل معنای متن اصلی برآمده‌اند. عناصر پیرامتنی مثنوی معنوی، آشکارا در جهت سامان دادن به ساختار و کلیّت روایت و ایجاد همپیوندی و تناسب بین دیگر اجزای متن پریشان‌نمای آن به کار گرفته شده‌اند. در واقع حضور پیرامتن‌ها در کتاب مثنوی، نوعی مکانیسم جبران برای گسسته‌واری روساختی متن آن به شمار می‌رود. از سوی دیگر این عناصر پیرامتنی عرصۀ تحقق گفت‌و‌گویی راستین میان مؤلف و مخاطب و نشانۀ روشنی از عنایت مولانا به نقش چشمگیر مخاطب در معناآفرینی متن است. بنابراین مجموعۀ این عناصر پیرامتنی نه تنها در دریافت و فهم متن مثنوی تأثیر قابل اعتنایی دارند، بلکه عموماً در فرایند معناسازی و مشارکت فعال خواننده، نقش برجسته­ای پیدا می­کنند.      مقالة حاضر در پرتو بررسی عناصر پیرامتنی این کتابنظیر دیباچه‌ها، عناوین منثور و پیش‌گویه مثنوی، کارکردهای متصوّر برای به­کارگیری پیرامتن توسط مولانا را مورد مطالعه قرار می­دهد.