مطالعه تطبیقی رضایت بزهدیده بر ایراد صدمه بدنی در حقوق ایران و آلمان
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق، دانشگاه بوعلی سینا
doi
10.30513/cld.2023.5148.1834چکیده
حقوق کیفری ایران در خصوص رضایت بزهدیده بر ایراد صدمه بدنی ساکت است و اغلب گفته میشود که رضایت بزهدیده بیتأثیر است. در مقابل، ماده 228 قانون مجازات آلمان، رضایت بزهدیده را در صورتی که رفتار خلاف اخلاق حسنه نباشد، مانع کیفر مرتکب میداند. از لحاظ مبانی قانونگذاری، رویکرد نسبت به رضایت تحت تأثیر یکی از سه اصل محدودکننده مانند اصل ضرر، اصل پدرسالاری و اصل اخلاقگرایی حقوقی و حکم عدم تأثیر رضایت، مبتنی بر اصل ضرر و رویکرد حقوق آلمان، مبتنی بر پدرسالاری میباشند. در آلمان، علاوه بر رضایت کامل، مواردی مانند رضایت فرضی و مفروض نیز در حکم آن دانسته شدهاند؛ حال آنکه در حقوق ایران، این موارد معمولاً با ضرورت توجیه میشوند. برخی مصادیق رضایت بزهدیده بر ایراد آسیب بدنی از سوی افراد عادی شامل اَعمال پزشکی و شبهپزشکی مانند ختنه و خالکوبی و اَعمال ورزشی غیر مجاز و رفتارهای آزارگرایانه جنسی است. در حقوق آلمان در صورت وجود شرایط، رضایت، عنصر دوم جرم یعنی غیر قانونی بودن را زائل میکند و کنشگر، مسئولیت مدنی نیز نخواهد داشت. برعکس، موضع حقوق ایران در این موارد سکوت است، ولی با توجه به قواعد عمومی، رضایت مجنیعلیه تأثیری بر تعزیر مقرر برای جنایت بر عضو ندارد و در خصوص قصاص و دیه گفته شده که مشهور فقها اعتقاد به سقوط قصاص و دیه دارند. بهجاست که قانونگذار ایرانی موضع صریحتری پیرامون رضایت بر ایراد صدمه بدنی اتخاذ نماید و در برخی ابعاد مانند خالکوبی، با قانونمندسازی و در برخی حوزهها مانند ختنه دختران، با جرمانگاری صریح، سیاست جنایی مناسبی در پیش گیرد.
