فراتحلیل مطالعات هفتاد سال برنامهریزی توسعه، به منظور کاربست در تنظیم نظامنامۀ تدوین برنامه هفتم توسعه
نویسندگان
1 استادیار، مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری، سازمان برنامه و بودجه کشور، تهران، ایران .
2 دکتری علوم اقتصادی، متخصص حوزه اقتصاد توسعه و آموزش
doi
10.22034/pbr.2022.327000.1198چکیده
مسئله اصلی پژوهش حاضر، ناظر بر یکی از مهمترین گامهای تدوین برنامه توسعه است که از آن تحت عنوان «نظامنامۀ تدوین برنامه توسعه» یاد میشود. این نظامنامه به کلیه فرآیندها و عملیات سازمانیافتهای گفته میشود که دربرگیرنده مراحل تهیه، تدوین و تصویب و ابلاغ برنامه است. لذا با عنایت به اهمیت موضوع، این پژوهش با هدف «تعریف و تبیین عناصر نظامنامه تدوین برنامه هفتم توسعه؛ از رهگذر بررسیِ فراتحلیلی مطالعات هفتاد سال برنامهریزی توسعه» سعی بر آن دارد تا نظامنامههای برنامههای توسعه پیشین را از منظر ساختاری – محتوایی واکاوی نموده و در خصوص مفاهیم و گزارههای مندرج در آنها به بحث و کنکاش بپردازد. جامعه هدف این پژوهش مجموعه مطالعات هفتاد سال برنامهریزی توسعه است و استخراج گزارهها تا حد اشباع نظری ادامه یافته است. پس از استخراج گزارهها آنها به شیوۀ تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرائی تجزیه و تحلیل شدهاند. در واقع دادههای پژوهش، به واحدهای معنی تقسیم و سپس با فشردهسازی خلاصه شدهاند. در نهایت با شیوۀ استقرائی طبقات فرعی استخراج و مضمونهای اصلی از آنها انتزاع شدهاند. تحلیل یافتهها نشان میدهد که مضامین استخراج شده را میتوان در دستههای اجتماعی - فرهنگی، اقتصادی، محیطی – آمایشی، نهادی – ساختاری و نظامریزی دستهبندی نمود که در نظر داشتن آن برای تدوین برنامه هفتم مهم است. همچنین با رویهمگذاری و با استفاده فصل مشترک مضامین استخراج شده جهتگیریهای هشتگانه بدست آمد که سمت و سوی کلی برنامه هفتم توسعه را نشان میدهد. در نهایت ذیل هریک از جهتگیریهای استخراج شده، سیاستها و الزامات آنها متناسب با یافتههای پژوهش ارائه شده است.