فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرخرطومی حنایی خرما، Rhynchophorus ferrugineus Olivier (Col.: Dryophthoridae)، آفت کلیدی درختان خرما است. در شرایط مزعه­ای فرومون تجمعی این آفت به‌ تنهایی جلب‌کنندگی کافی ندارد، لذا از بافت پارانشیم تنه درخت خرما به‌عنوان طعمه گیاهی در کنار فرومون استفاده می‌شود. بنابراین شناسایی یک ترکیب سنتتیک ارزان و پایدار برای جایگزینی طعمه طبیعی ضروری است. برای ارزیابی کارایی اتیل‌استات، سه آزمایش میدانی اجرا شد. ابتدا عملکرد تله‌های حاوی (1) فرومون، (2) اتیل‌استات، (3) فرومون+اتیل‌استات و (4) شاهد (تله بدون طعمه) بررسی شد. درآزمایش دوم، مقادیر مختلف طعمه گیاهی پارانشیم تنه درخت خرما (200، 500و 1500گرم) و سه دز اتیل‌استات (450، 850 و 1630میلی‌گرم در روز) مقایسه شدند. در آزمایش سوم ترجیح حشرات نسبت  به فرومون و اتیل استات، با استفاده از تله‌های جفتی که در فاصله نیم‌ متر از یکدیگر قرار داشتند، بررسی شد. تیمارها شامل جفت تله‌های حاوی (1) اتیل‌استات در هر دو تله، (2) فرومون در هر دو تله، (3) فرومون+اتیل‌استات به‌صورت هم‌زمان در هر دو تله و (4) فرومون در یک تله و اتیل‌استات در تله دیگر بودند. نتایج نشان داد ترکیب فرومون تجمعی با اتیل‌استات عملکردی هم‌افزا ایجاد می‌کند. بین دزهای مختلف اتیل‌استات اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد. در مقایسه جفتی تله‌ها، میزان شکار در تله حاوی فرومون به طور معنی‌داری بیشتر از تله حاوی اتیل‌استات بود. این ترجیح نشان می‌دهد که اتیل‌استات حشرات سرخرطومی حنایی خرما را از مسافت‌های دورتر جذب کرده وآن‌ها را به سمت تله‌های فرومونی هدایت می‌کند. اتیل‌استات می‌تواند به‌عنوان کایرومون هم‌افزای سنتتیک کارایی تله‌های فرومونی را افزایش داده و محدودیت‌های عملی برنامه‌های شکار انبوه این آفت را کاهش ‌دهد.