واکاوی اثرات کووید-19 در حوزه پژوهش مبتنی بر رویکرد آیندهپژوهی
نویسندگان
1 استادیار، گروه سیاست نوآوری و آیندهنگاری، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه سیاست نوآوری و آیندهنگاری، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد و پژوهشگر گروه سیاست نوآوری و آیندهنگاری، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران.
4 فوق دکترای آیندهپژوهی و تصمیمگیری استراتژیک در شرایط عدم قطعیت، پژوهشگر مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.
5 دانشآموخته دکتری و پژوهشگر گروه سیاست نوآوری و آیندهنگاری، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران.
doi
10.22034/pbr.2022.331821.1205چکیده
همهگیری کووید-19، علاوه بر ایجاد چالش ابتلا و مرگومیر و تهدید سلامت تعداد زیادی از مردم در سراسر دنیا، همانند گردبادی است که خسارات دیگری نیز به بار آورده و چهبسا تأثیرات آن تا سالها بعد بر جای بماند. واکاوی این اثرات برای اتخاذ سیاستهای مناسب رویارویی و مدیریت با آن و بحرانهای مشابه، حیاتی است. یکی از بخشهای تحت تأثیر کووید-19، علم و فناوری است. در این مقاله، اثرات مستقیم و غیرمستقیم کووید-19 بر پژوهش (بهعنوان زیربنای حوزه علم و فناوری) بررسی و تحلیلشده است. روش تحقیق، تحلیل مضمون بوده و پیامدها با استفاده از تکنیک چرخ آینده، بازنمایی شدهاند؛ بهطوریکه اثرات کوتاهمدت و میانمدت همهگیری بر پژوهش، در سطوح و لایههای مختلف بررسی و سپس بهتناسب آثار شناساییشده، چند گزاره سیاستی پیشنهادشده است. از جمله گزارههای سیاستی ارائهشده عبارتاند از: در نظر گرفتن ضریب کمکی برای امتیازات ترفیع اعضای هیئتعلمی زن دارای فرزندان خردسال، تدوین سند مواد حیاتی کشور، ایجاد سازوکار مناسب برای دسترسی به منابع علمی کتابخانهها و پایاننامههای تحصیلات تکمیلی، حمایت از توسعه مهارتهای بینرشتهای و فرارشتهای پژوهشها، اصلاح دورههای دکتری و پسادکتری با هدف افزایش تابآوری جوامع در مقابل بحرانهای آینده و تنوعبخشی به سبد تأمین مالی پژوهش.