تأثیر زیرکشندگی تنش گرمایی بر فراسنجههای تولید مثلی و جلب جنسی Plodia interpunctella
نویسندگان
1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران
3 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22124/iprj.2026.31811.1660چکیده
تحقیق حاضر با هدف ارزیابی تاثیر گرمای حداقلی بر برخی از فعالیتهای تولیدمثلی شبپره هندیPlodia interpunctella (Hübner, 1813) طراحی شد. حشرات کامل در سنین یک، سه و پنج روزگی به مدت 18 دقیقه در دمای 44 درجه سلسیوس قرار گرفتند. نتایج حاصل بیانگر تاثیر قابل توجه تنش گرمایی بر حشرات نر بود. بیشترین و کمترین میزان زادآوری در حشرات سه روزه تیمارهای شاهد و نرهای تنشدیده بهترتیب به میزان 144/4و 16 عدد تخم مشاهده شد که بیانگر کاهش حدود 90% در تخمگذاری است. همچنین میزان درصد بارآوری در تیمار شاهد به میزان 2±88 % و کمترین مقدار در تیمار نرهای تنشدیده به میزان 12±42% ثبت شد. تیمارهای گرمایی تاثیری بر فراوانی جفتگیری نداشتند، اما بر طول مدت جفتگیری در حشرات سه روزه تاثیرگذار بودند. همچنین تنش گرمایی، کاهش 40 تا 50% میزان جلب به سمت تلههای فرمونی در درون تونل باد را نشان داد. بهطوریکه در تیمار شاهد و نرهای تنشدیده یک روزه درصد جلب بهترتیب 3/3±67/96% و 3/3±33/53% بود. بر اساس نتایج بهدستآمده، کاهش همزمان 90% زادآوری و نیز 58% تفریخ تخم در تیمار نرهای تنشدیده در مقایسه با شاهد، کاهش 96% نتاج خالص را به همراه داشته است. نتایج حاصله بیانگر آن است که اعمال تنش حرارتی زیرکشنده بر حشرات کامل شبپره هندی میتواند علاوه بر ایجاد اختلال در فعالیتهای تولید مثلی، کاهش نتاج تولیدی را بههمراه داشته باشد.