فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گردشگری سیاه، یکی از گونه‌های نوظهور و تجربه‌محور گردشگری، بر بازدید از مکان‌های مرتبط با حوادث تلخ، مرگ و فجایع انسانی تمرکز دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و مدل‌سازی بسترهای شکل‌گیری گردشگری سیاه و بررسی اثر آن بر بازآفرینی مقصد در استان گیلان انجام شده است. روش پژوهش ترکیبی اکتشافی متوالی است. در مرحلۀ کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با پانزده تن از خبرگان و ذی‌نفعان حوزۀ گردشگری گردآوری شده و تحلیل محتوای مضمون‌محور با نرم‌افزار مکس‌کیودی‌ای انجام گرفته است. در مرحلۀ کمّی، پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته بین ۳۸۴ تن از گردشگران و فعالان گردشگری استان توزیع و داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری در نسخۀ 4 نرم‌افزار اسمارت‌پی‌ال‌اس تحلیل شده است. نتایج نشان می‌دهد که مؤلفۀ «میراث مصیبت‌بار» بیشترین تأثیر را در قصد بازدید گردشگران دارد، درحالی‌که «باورها و روایت‌های عامیانه» جذابیت گردشگری سیاه و «جاذبه‌های هیجانی» کنجکاوی آنان را افزایش می‌دهد. «گذشته‌گرایی تاریخی» حس هویت و تعلق فرهنگی را تقویت می‌کند و درنهایت، قصد بازدید در بازآفرینی هویتی، فرهنگی و برندسازی مقصد تأثیر مستقیم می‌گذارد. بر اساس نتایج، روایتگری دیجیتال، واقعیت افزوده و مستندسازی تاریخی به تقویت این دستاوردها کمک می‌کند. همچنین، ثبت آیین‌های سوگواری و داستان‌های محلی، توسعۀ زیرساخت‌هایی مانند موزه‌ها و مسیرهای گردشگری موضوعی و رعایت اصول اخلاقی در مواجهه با مرگ و مصیبت بخشی از راهبردهای این حوزه است. این رویکرد، ضمن حفظ میراث ملموس و ناملموس، امکان برندسازی مقصد گردشگری و ارتقای جایگاه ملی و جهانی گیلان را فراهم می‌آورد.